تأمین مالی زنجیره تولید در مسیر اقتصاد دیجیتال؛ از اعتبارسنجی تا تسویه

‌می‌متالز - با گسترش اقتصاد دیجیتال، ابزار‌های نوین تأمین مالی می‌تواند جریان اعتبار را در زنجیره تولید تسهیل کند.

به گزارش می‌متالز، یکی از چالش‌های اصلی بنگاه‌های اقتصادی، به‌ ویژه در زنجیره‌های تولید و توزیع، تأمین سرمایه در گردش و تسویه معاملات میان بنگاه‌هاست؛ مساله‌ای که در سال‌های اخیر با افزایش هزینه تأمین مالی و محدودیت منابع بانکی اهمیت بیشتری پیدا کرده است. در چنین شرایطی، توسعه ابزار‌های نوین تأمین مالی می‌تواند بخشی از نیاز بنگاه‌ها به نقدینگی مستقیم را کاهش دهد و منابع موجود را در طول زنجیره تولید به شکل کارآمدتری به گردش درآورد.

در الگوی سنتی، هر بنگاه برای خرید مواد اولیه یا دریافت کالا ناچار است بخش قابل‌توجهی از منابع خود را به صورت نقدی پرداخت کند یا برای تأمین مالی به تسهیلات بانکی متکی شود. این مدل، به‌خصوص زمانی که فاصله زمانی میان خرید نهاده و فروش محصول زیاد باشد، فشار قابل‌توجهی بر سرمایه در گردش بنگاه وارد می‌کند. از سوی دیگر، بانک‌ها نیز با محدودیت منابع و الزامات اعتباری مواجه هستند و نمی‌توانند تمام نیاز‌های مالی زنجیره‌های تولید را از مسیر تسهیلات مستقیم پوشش دهند.

حرکت از تأمین مالی بنگاه به تأمین مالی زنجیره

یکی از تغییرات مهم در رویکرد‌های جدید، حرکت از تأمین مالی منفرد یک بنگاه به سمت تأمین مالی کل زنجیره است. در این مدل، به جای آنکه هر واحد اقتصادی به صورت جداگانه برای دریافت اعتبار اقدام کند، جریان کالا، سفارش، فاکتور، پرداخت و سابقه معاملاتی مجموعه زنجیره در کنار وضعیت اعتباری بنگاه‌ها مورد توجه قرار می‌گیرد.

پلتفرم‌های عمده‌فروشی و بازار‌های بین دو کسب‌وکار می‌توانند در این میان نقش مهمی ایفا کنند. این پلتفرم‌ها با ثبت معاملات، سفارش‌ها، سوابق پرداخت و تعهدات مالی، امکان ایجاد یک تصویر دقیق‌تر از روابط تجاری میان خریدار و فروشنده را فراهم می‌کنند. در نتیجه، اعتبار دیگر صرفاً بر اساس وثیقه‌های سنتی یا رابطه مستقیم بانک و مشتری تعیین نمی‌شود، بلکه می‌تواند تا حدی بر مبنای جریان واقعی فعالیت اقتصادی شکل بگیرد.

این تحول در صورت اتصال سامانه‌های تجاری به شبکه بانکی، اعتبارسنجی و ابزار‌های پرداخت، می‌تواند زمان و هزینه تأمین مالی را کاهش دهد. همچنین امکان می‌دهد اعتبار ایجادشده در یک حلقه، در حلقه بعدی زنجیره نیز مورد استفاده قرار گیرد و به جای توقف منابع در یک نقطه، جریان اعتبار متناسب با جریان کالا حرکت کند.

تسویه میان‌مدت؛ حلقه مهم زنجیره تأمین

یکی از مسائل مهم در معاملات و روابط تجاری بین دو کسب‌وکار، قرارداد‌هایی است که تسویه آنها فوری نیست و ممکن است چند ماه پس از تحویل کالا انجام شود. در چنین شرایطی، ابزار‌هایی مانند ال‌سی داخلی یا برات می‌توانند مورد استفاده قرار گیرند، اما توسعه اقتصاد دیجیتال این امکان را ایجاد کرده است که تعهدات مالی نیز مانند سایر فرآیند‌های تجاری به شکل الکترونیکی ثبت، اعتبارسنجی و منتقل شوند.

برای مثال، در یک زنجیره تولید، تولیدکننده مواد اولیه می‌تواند به جای دریافت فوری وجه، یک تعهد پرداخت معتبر از خریدار دریافت کند و در صورت نیاز، آن را در تعامل با تأمین‌کننده بعدی مورد استفاده قرار دهد. در این حالت، اعتبار ایجادشده در زنجیره به حرکت درمی‌آید و تأمین‌کننده مواد اولیه نیز مجبور نیست تا سررسید قرارداد منتظر بماند.

یک نمونه از ابزار‌های دیجیتال

در همین چارچوب، چک الکترونیک می‌تواند به‌عنوان یکی از ابزار‌های قابل استفاده در تسویه معاملات میان‌مدت B۲B مطرح شود؛ به‌ ویژه اگر به سامانه‌های اعتبارسنجی، پلتفرم‌های عمده‌فروشی و زنجیره‌های تأمین متصل باشد. در این صورت، کارکرد آن صرفاً جایگزینی نسخه کاغذی چک نیست، بلکه می‌تواند بخشی از یک معماری بزرگ‌تر برای مدیریت اعتبار و تعهدات مالی در زنجیره تولید باشد.

پیش‌نیاز؛ اتصال داده و اعتبار

با این حال، توسعه چنین مدلی صرفاً با ایجاد یک ابزار پرداخت جدید اتفاق نمی‌افتد. اتصال داده‌های معاملاتی، اعتبارسنجی هوشمند، ثبت قراردادها، شفافیت جریان کالا و امکان انتقال یا تنزیل تعهدات مالی از الزامات اصلی آن است. همچنین باید سازوکاری وجود داشته باشد که اعتبار ایجادشده در پلتفرم‌های روابط تجاری بین دو کسب‌وکار برای شبکه بانکی قابل اتکا باشد.

در نهایت، هدف اقتصاد دیجیتال در حوزه تأمین مالی نباید صرفاً دیجیتالی کردن ابزار‌های قدیمی باشد؛ بلکه باید به ایجاد یک زنجیره به‌ هم‌پیوسته از داده، اعتبار، معامله و پرداخت منجر شود. در چنین مدلی، تأمین مالی به جای آنکه صرفاً در نقطه‌ای از زنجیره متمرکز باشد، همراه با جریان واقعی تولید و تجارت حرکت می‌کند و می‌تواند نیاز بنگاه‌ها به سرمایه در گردش را با استفاده کارآمدتر از منابع موجود کاهش دهد.