![بازدید سرزده پزشکیان از یک سازمان دولتی/ گله رئیسجمهوری از وضعیت این پروژهها بازدید سرزده پزشکیان از یک سازمان دولتی/ گله رئیسجمهوری از وضعیت این پروژهها](/files/fa/news/1403/6/1/558452_834.jpg)
به گزارش می متالز به نقل از روزنامه شرق؛ لیلا مرگن: شاهدان عینی میگویند که کرایه اسب و الاغ و قاطر در منطقه اسفراین به 200 تا 300 هزار تومان رسیده است، به همین دلیل آنهایی که در معدن به این کسب غیرقانونی مشغول هستند، به دارندگان اسب و الاغ دیگر آبادی های اطراف این شهرستان فراخوان دادهاند که به معدن آلبلاغ بیایند و در یک تجارت پرسود شرکت کنند. مطلعان محلی میگویند محمولههای سنگی که گاهی توسط مأموران ضبط می شوند، هیچ جریمهای برای حامل سنگ دربر ندارد، به همین دلیل، مردم تمایل دارند که به این کسبوکار بی ضرر ادامه دهند. چهارپایان زبانبسته، وسیله حملونقل سنگهای با خلوص بالای سرب و روی هستند که محموله آنها توسط دلالانی که صورت خود را پوشاندهاند، به یک مرکز فراوری سنگ معدنی در زنجان منتقل می شوند.
قیمت هر کیلو سنگ معدن بدون درنظرگرفتن درجه عیار و خلوص آن بین چهار هزار و 500 تا پنج هزار و 500 تومان توسط دلالان تعیین میشود. پنجشنبه گذشته این معدن غیرقانونی فروریخت و جان یک نفر را گرفت. همه اینها حاصل کمکاری متولیان امر برای مقابله با این پدیده غیرقانونی است، اما طاهر رستمی، فرماندار اسفراین به «شرق» میگوید: قصد دارند که این معدن واقع در پارک ملی ساریگل را ثبت قانونی کنند. او اضافه می کند: این معدن به دلیل قرارگرفتن در منطقه حفاظتشده، قابلیت ثبت رسمی ندارد، بنابراین تلاش می کنیم تا با خروج این معدن از منطقه حفاظتشده، آن را توسط شرکت عمران اسفراین به ثبت برسانیم تا روستاییان در این معدن سهامدار شوند. با توجه به گفتههای فرماندار اسفراین، گویا تنها راهکار مسئولان استانی برای ساماندهی برداشت غیرمجاز از این معدن که جزئی از انفال و متعلق به همه ایرانیان است، پاککردن صورتمسئله و حذف قوانین حفاظتی از سر راه ثبت معدن آلبلاغ است.
ماجرای برداشت غیرقانونی از معدن آلبلاغ اسفراین از سه سال قبل شروع شد. مردی به نام «م.ز» که در تلاش برای ثبت این معدن سرب و روی با درجه خلوص بالا به دلیل قرارگرفتن معدن در منطقه حفاظتشده تحت مدیریت سازمان محیط زیست ناکام مانده بود، گروهی از مردم روستاهای نزدیک به پارک ملی ساریگل را که چهارپایانی مثل اسب و الاغ و قاطر داشتند با خود همراه کرد و به محل این معدن برد تا با استفاده از چهارپایان، سنگهای معدنی را که با ماشینآلات نیمهسنگین استخراج شده بود به روستای نزدیک معدن منتقل کند. در این روستا، دلالانی که واسط بین او و شرکتهای فراوری سنگ معدن سرب و روی در زنجان بودند، این سنگهای قاچاق را خریداری می کردند. منابع مطلع محلی می گویند زمانی که کسبوکار «م.ز» رونق گرفت و تعداد زیادی از مردم، درگیر کار معدن شدند، این فرد دستگیر شد، اما سنگ بنایی که او در منطقه گذاشت، همچنان پابرجا باقی ماند. دیگر، روستاییان می دانستند که با چند دستگاه نیمهسنگینی که به این منطقه حفاظتشده منتقل شده، می توان دل کوه را تراشید و سنگهای معدنی را که متعلق به همه مردم ایران بود به نفع خود ضبط کرد.
شاهدان عینی می گویند: در سه سال گذشته، کسبوکارهای زیادی در محدوده منطقه ساریگل شکل گرفته است. هر کس اسب و الاغ یا قاطر دارد، به دل کوه می زند تا از سنگهایی که آن را به وسیله چهارپایان یا به صورت کولهبری حمل می کند، کسب درآمد کند. دلالان خریدار سنگ دیگر مستقل شده و مستقیما از روستاییان خرید می کنند. برخی شاهدان عینی می گویند که دلالان مسلح هستند و صورت خود را هم پوشاندهاند.
آنطور که منابع مطلع می گویند: حتی اگر سنگ رودخانه را هم داخل کیسه بریزید، دلالانی منتظر، بدون درنظرگرفتن عیار سنگ و درجه خلوص آن، هر کیلو سنگ را این روزها به قیمت پنج هزار و 500 تومان خریداری و این محمولهها را به زنجان منتقل می کنند.
این افراد می گویند که از شهرستانهای شیروان، قوچان و دیگر شهرستانهای استانهای خراسان شمالی و رضوی نیروی کار به معدن آلبلاغ اسفراین منتقل شدهاند. در مقطعی از سال حتی از سیستانوبلوچستان هم نیروی کار به این معدن غیرمجاز اعزام می شود که با برخورد خشن نیروهای محلی مواجه شده و در نهایت، منطقه را ترک می کنند.
آنطور که شاهدان عینی می گویند: روزانه هزار تا دو هزار نفر به سمت معدن آلبلاغ روانه می شوند. آنجا چادر زده و اتراق می کنند. گروهی هم مواد غذایی مورد نیاز این کارگران غیررسمی معدن را تأمین می کنند. فعالیت این معدن کرایه الاغ، اسب و قاطر را در منطقه تا سقف 300 هزار تومان افزایش داده است و تقریبا هیچ چهارپای بیکاری در منطقه پیدا نمی شود. سنگهایی هم که توسط دولت ضبط می شود، هیچ عقوبت خاصی برای مجرم نداشته و جریمه نقدی برای افراد به همراه ندارد.
برداشت از منابع سرب و روی معدن آلبلاغ به مرحله سودآورتری رسیده است، زیرا با برداشت لایههای بالایی، حالا کارگران به رگههای با خلوص بالاتر رسیدهاند و هیچکس حاضر نیست دست از این تجارت پرسود بردارد. دلالانی هم که گویا هیچکس با آنها برخورد جدی و قاطع نمی کند و تعدادشان چهار تا پنج نفر است هم همچنان در منطقه یکهتازی می کنند، اما یک منبع مطلع می گوید: باطلههای معدن غیرمجاز سرب و روی آلبلاغ وارد مخزن سد بیدواز شده و احتمالا آب این سد را که نیاز شرب شهر اسفراین را تأمین می کند، آلوده کرده است. این منبع مطلع عنوان می کند: مهمترین دلیل مخالفت با برداشت این معدن، آلودهشدن آب شرب شهر اسفراین است.
خطرات برداشت غیراصولی و غیرمجاز از معدن آلبلاغ صرفا به آلودهشدن منابع آب شرب شهر اسفراین ختم نمی شود. اینکه هر کارگر با پتکی به دست، دل کوه را می شکافد، منجر به نوعی هرجومرج در منطقه شده و یکی از حفرههایی که بر اثر این برداشتهای غیرمجاز در دل کوه ایجاد شده بود، پنجشنبه گذشته (19 اردیبهشت) فروریخت و جان یک کارگر را گرفت.
آنطور که ایلنا گزارش داده است، امین کشوری، رئیس اورژانس و فوریتهای پزشکی اسفراین، اعلام کرده به دنبال ریزش معدن آلبلاغ، مهدی نظرزاده 38ساله فوت شده و مصدوم دیگر از محل متواری شده است.
سنگهای استخراجشده از معدن آلبلاغ از استان خراسان شمالی به زنجان منتقل شده و در یکی از واحدهای فراوری سنگ معدن این استان، تبدیل به محصول نهایی می شود؛ اما آیا تبدیل سنگ معدنی قاچاق جرم محسوب نمی شود؟ محمدرضا بهرامن، رئیس خانه معدن، در گفتوگو با «شرق» اعلام می کند: هر برداشت غیرمجاز جرم است؛ زیرا معادن جزء انفال و اموال عمومی هستند. برداشت غیرمجاز از این منابع، مستلزم پیگرد قانونی است.
او می گوید: طبق قانون، باید مبدأ سنگی که فراوری می شود، مشخص باشد. همچنین بر اساس قانون، مبدأ بارگیری سنگ نیز باید مشخص باشد که بتوانید سنگ را تحویل بگیرید. حملونقل در جاده نیز بدون مجوز حمل، غیرقانونی است و بارنامه باید از سوی سازمان صنعت، معدن و تجارت هر استان صادر شود.
به گفته بهرامن، از نظر چارچوب و اصول، هر بهرهبردار معدنی برای حمل مواد معدنی خود باید بارنامه را از سازمان صمت استان مربوطه بگیرد. در این صورت، حمل آن ماده معدنی در جاده مجاز می شود؛ در غیر این صورت، حمل مواد معدنی به صورت غیرمجاز مطرح می شود. متأسفانه این مساله در کشور خیلی زیاد است. پیش می آید که سنگ غیرمجاز برداشت کنند. پلیس باید بار هرکس را که بارنامه ندارد، ضبط کند؛ راننده بازداشت و کامیونی که سنگ قاچاق را حمل می کند، باید توقیف شده و بار به دولت تحویل داده شود؛ اما متأسفانه در برخی مناطق به دلیل بی اهمیت شمردن مسائل، این کار انجام نمی شود.
او تأکید می کند: هر بار غیرمجازی فراوری شود، تخلف است. برداشتهای غیرمجاز از منابع معدنی نیز تخلف جدایی است.
کسبوکار غیرمجازی که در معدن آلبلاغ شکل گرفته و دولت هم گویا چشمهایش را روی آن بسته است، در صورت ساماندهی نشدن، به بحرانی جدی در منطقه تبدیل می شود؛ زیرا تبعات ناشی از برداشت غیراصولی از معدن آلبلاغ می تواند بهراحتی دامنگیر مردم منطقه شود. هرچند منابع محلی می گویند مقابله با استخراج معدن کار دشواری نیست؛ اما طاهر رستمی، فرماندار اسفراین، در گفتوگو با «شرق» درباره دلایل فعالیت غیرقانونی بخشی از روستاییان در معدن آلبلاغ عنوان می کند: این معدن واقع در پارک حفاظتشده ساریگل است و به این دلیل محدودیت ثبت دارد. تا معدن از منطقه حفاظتشده خارج نشود، قابلیت ثبت ندارد.
او اضافه می کند: چندین سال است عدهای از مردم منطقه کشف کرده بودند این پارک ملی معدن سرب و روی دارد. سالهای گذشته گاهی مراجعاتی می شده است؛ اما از سه سال گذشته این مراجعهها شدت یافته و در یک سال اخیر هم بسیار شدید شده است و جمعیت زیادی در آنجا ساکن هستند.
رستمی میگوید: در چند ماه گذشته پیگیر بودیم که بتوانیم این معدن را از منطقه حفاظتشده خارج کنیم تا آن را به ثبت برسانیم؛ اما در این رابطه شورای عالی محیط زیست باید تصمیم بگیرد. موضوع را از طریق استاندار و نمایندههای مجلس پیگیری کردهایم. موضوع کمی زمانبر است؛ اما در سطح شهرستان هم تا حدودی توانستهایم برداشت سنگ را کنترل کنیم.
به گفته او، جلوی تردد به منطقه گرفته شده و کشفیات خوبی نیز در یکی، دو ماه اخیر به ثبت رسیده است. رستمی بر این باور است که فعلا تب برداشت از معدن آلبلاغ فروکش کرده؛ اما این مساله اقدامی موقت است و باید به دنبال ثبت معدن باشیم. معدن باید بهگونهای ثبت شود که مردم شهرستان از این موضوع منتفع شوند و اگر شخصی معدن را به ثبت برساند، دچار گرفتاری خواهیم شد.
او اضافه می کند: پیشنهاد این است که شرکت توسعه عمران شهرستان اسفراین این معدن را ثبت کند و افرادی که در دره میلانلو ساکن هستند یا سایر افرادی که در کل شهر هستند، سهامدار معدن بشوند. این طرح هنوز در مرحله پیشنهاد است و عملیاتی شدن آن مشروط به نظر شورای عالی محیط زیست و خروج منطقه از شمول قوانین حفاظتی است.
فرماندار اسفراین درباره مقصد نهایی سنگهای قاچاق معدن غیرمجاز آلبلاغ بیان می کند: معدن دو مسیر دسترسی به سمت شهرهای اسفراین و شیروان دارد. این دو مسیر مسدود شده و خروجی ها کم شده است؛ مگر اینکه از طریق چهارپایان و ماشینآلات سنگین بخواهند سنگها را حمل کنند که حجم آن بالا نیست.
او ادامه می دهد: قبلا سنگهای معدن به زنجان و اصفهان می رفت؛ البته بحث انتقال سنگ به اصفهان را شنیدهایم، ولی بحث زنجان قطعی است.
بدون شک واحدهای فراوری سنگ استان زنجان که محموله غیرمجاز قاچاقچیان سنگ را خریداری می کنند، در تخلفات رخداده در استان خراسان شمالی سهیم هستند؛ اما انگیزه آنها از خرید سنگ قاچاق چیست و چه منافع اقتصادی ای برای آنها به همراه دارد؟ حمیدرضا طرفهنژاد، مدیرعامل ذوبگران رنگینفلز که واحد او در استان زنجان واقع است، به «شرق» میگوید: دو واحد فلوتاسیون این گروه صنعتی از 20 اسفند به دلیل نبود خاک تعطیل شده است.
او تعداد واحدهای فلوتاسیون سرب و روی در استان زنجان را چهار تا پنج واحد اعلام کرده و اضافه می کند: درباره اینکه کسی در زنجان سنگ معدنی قاچاق خریداری میکند یا خیر، اطلاعاتی ندارم؛ اما کسانی که این کار را می کنند، لابد می خواهند جوابگوی پرسنل خود باشند.