شنبه ۳۰ خرداد ۱۴۰۵ - ۲۱:۴۹

تاریخ: ۱۲ مهر ۱۴۰۴ ، ساعت ۲۱:۰۵

بازدید: ۲۵۹

کد خبر: ۳۸۶۰۵۴

سرویس خبر : معادن و مواد معدنی

ظرفیت‌های سازمان زمین‌شناسی برای طرح تحول اکتشافات معدنی

ریسک سرمایه‌گذاری، عامل فرار سرمایه

‌می‌متالز - در شرایطی که ریسک سرمایه‌گذاری معدن همچنان یکی از موانع جدی ورود بخش خصوصی به حوزه اکتشافات معدنی کشور محسوب می‌شود، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور با تدوین و اجرای طرح تحول زمین‌شناسی، تلاش دارد این مانع ساختاری را به فرصت تبدیل کند.

به گزارش می‌متالز، «ابراهیم مولابیگی» معاون اکتشاف این سازمان، با تأکید بر ضرورت کاهش ریسک سرمایه‌گذاری در مراحل اولیه اکتشاف، از به‌ کارگیری فناوری‌های نوین به عنوان محور راهبردی این تحول یاد می‌کند؛ فناوری‌هایی که نه تنها دقت و سرعت فرآیند‌های اکتشافی را افزایش می‌دهند، بلکه می‌توانند اعتماد سرمایه‌گذاران را نیز جلب کنند و مسیر ورود بخش خصوصی را هموارتر سازند.

جزئیات طرح تحول و کاهش ریسک سرمایه‌گذاری

این طرح تحول، در قالب توافقنامه‌ای سه‌ جانبه میان سازمان زمین‌شناسی، ایمیدرو و معاونت معدنی وزارت صمت، با هدف تولید اطلاعات پایه، کاهش زمان فرآیند اکتشاف و ایجاد انگیزه برای شرکت‌های معدنی در دستور کار قرار گرفته است. اجرای آن در چهار لایه تخصصی شامل ژئوفیزیک هوابرد، زمین‌شناسی اقتصادی، ژئوشیمی و زمین‌شناسی در مقیاس یک‌پنجاه‌هزارم، بخش‌هایی از کشور را تحت پوشش قرار داده و در فاز اول، ۱۶ درصد از وسعت ایران را شامل می‌شود. طبق برنامه‌ریزی صورت گرفته، تا پایان سال ۱۴۰۴، ۳۶۰ پروژه در قالب ۱۲۰ برگه اجرایی شده یا در حال اجرا خواهد بود و طی یک بازه زمانی سه تا چهار ساله، کل ۴۲۰ برگه اولویت‌دار باید به پایان برسد.

در مسیر کاهش ریسک سرمایه‌گذاری معدن، ارتقای فناوری‌های اکتشاف نقش کلیدی دارد. مولابیگی از برنامه‌ریزی برای پوشش دو میلیون کیلومتر خطی از سطح کشور با روش‌های مغناطیس‌سنجی و رادیومتری در قالب ژئوفیزیک هوابرد خبر می‌دهد؛ اقدامی که با مشارکت شرکت‌های خصوصی دارای تخصص و توانمندی بالا آغاز شده و در فاز نخست، با اجاره دو فروند بالگرد برای پوشش پهنه جیرفت، بحرآسمان در استان کرمان، ۱۲۰ هزار کیلومتر خطی تحت پوشش قرار گرفته است. در ادامه، با دستیابی به نتایج اولیه از روش‌های مغناطیس‌سنجی و رادیومتری، استفاده از روش الکترومغناطیسی در حوزه زمان نیز عملیاتی خواهد شد.

هم‌زمان، سازمان زمین‌شناسی در حال توسعه فناوری مگنتومتریک (MT) برای مطالعه پوسته زمین با هدف شناسایی کانسار‌های عمیق است. این برنامه چهار ساله قرار است کل سطح کشور را تحت پوشش قرار دهد و به‌ عنوان یکی از ابزار‌های کاهش ریسک در اکتشافات عمیق، نقش مهمی در ارتقای دقت مطالعات زمین‌شناسی ایفا کند.

در حوزه هوشمندسازی، سازمان با چندین شرکت دانش‌بنیان وارد مذاکره شده و در نهایت با یکی از آنها قرارداد توسعه پلتفرم هوش مصنوعی برای فرآیند‌های اکتشافی را منعقد کرده است. فاز نخست این همکاری، تهیه نقشه‌های ژئوشیمیایی در مقیاس یک‌پنجاه‌هزارم را هدف قرار داده است. این تحول دیجیتال، علاوه بر افزایش بهره‌وری، می‌تواند به کاهش ریسک تصمیم‌گیری در سرمایه‌گذاری‌های معدنی منجر شود و مسیر تحلیل داده‌های پیچیده را برای شرکت‌های خصوصی تسهیل کند.

از منظر زیست‌محیطی نیز، سازمان با بهره‌گیری از فناوری بایو و میکروارگانیسم‌ها، در حال توسعه روش‌هایی برای استحصال فلزات با ارزش از باطله‌های معدنی است. این روش‌ها با کاهش مصرف انرژی، مواد شیمیایی و حجم پسماند، نه تنها هزینه‌های فرآوری را کاهش می‌دهند، بلکه ریسک‌های زیست‌محیطی سرمایه‌گذاری را نیز کنترل‌پذیرتر می‌سازند. مطالعات کاربردی در دفتر فرآوری سازمان، به‌ ویژه در حوزه بایولیچینگ، در حال گسترش است تا استحصال فلزات با کمترین هزینه و اثرات زیست‌محیطی ممکن شود.

مولابیگی با اشاره به اینکه شرکت‌های خصوصی به‌ دلیل ریسک بالا، تمایل چندانی به ورود در مراحل شناسایی و پی‌جویی ندارند، تأکید می‌کند که نقش‌آفرینی نهاد‌های دولتی و خصولتی مانند سازمان زمین‌شناسی و ایمیدرو در این مرحله حیاتی است. تولید و انتشار اطلاعات پایه دقیق، واگذاری پهنه‌های اکتشافی و ایجاد مشوق‌های هدفمند، می‌تواند مسیر ورود سرمایه‌گذاران را هموار کرده و ریسک سرمایه‌گذاری معدن را به سطحی قابل مدیریت برساند.

در مجموع، راهبرد سازمان زمین‌شناسی در کاهش ریسک سرمایه‌گذاری معدنی، بر پایه ترکیبی از نوسازی فناورانه، هوشمندسازی فرآیندها، توسعه زیرساخت‌های اطلاعاتی، تعامل با شرکت‌های دانش‌بنیان و مشارکت با بخش خصوصی بنا شده است؛ رویکردی که اگر با حمایت سیاست‌گذاران همراه شود، می‌تواند به تحولی پایدار در جذب سرمایه‌گذاری در بخش معدن کشور منجر گردد و مسیر توسعه اکتشافات را از یک فعالیت پرریسک به یک فرصت اقتصادی قابل اتکا تبدیل کند.

منبع: روزگار معدن