صنعت فولاد در آستانه «پایان» قرار دارد/ سودآوری فرو ریخته و ظرفیت‌ها نیمه‌فعال هستند/ صندلی مدیریت صنعت «سیاسی شده» و هیات‌مدیره‌ها سخت‌تر از معاونان وزرا انتخاب می‌شوند/ نمایشگاه‌های تخصصی به «دورهمی داخلی» تبدیل شده‌اند

‌می‌متالز - رئیس هیات‌ مدیره شرکت آهن و فولاد غدیر ایرانیان، در سومین سمینار تحلیلی اندیشکده فولاد و صنایع معدنی ایران با اشاره به کاهش شدید سودآوری، افت بهره‌برداری، ناترازی گسترده انرژی و گسترش چالش‌های مدیریتی و ساختاری، اعلام کرد: صنعت فولاد ایران با وجود تحقق برنامه جامع فولاد و رسیدن به چشم‌انداز ۱۴۰۴، اکنون به نقطه‌ای رسیده است که فرآیند پایان این صنعت قابل مشاهده است و مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی، مدیریتی، انرژی، تحریم و ساختار مالکیت، آینده آن را در معرض خطر قرار داده است.

به گزارش می‌متالز، «سیدابوتراب فاضل» با بیان اینکه حال صنعت فولاد دو سال است که خوب نیست، هشدار داد: حاشیه سود شرکت‌های فولادی که زمانی حدود ۳۲ درصد و در برخی شرکت‌ها مانند فولاد مبارکه ۳۸ تا ۳۹ درصد بود، اکنون به‌ طور معناداری کاهش یافته و در مواردی به حدود ۱۲ درصد رسیده است؛ سطحی که حتی از نرخ بهره بانکی پایین‌تر است و دیگر انگیزه‌ای برای سرمایه‌گذاری باقی نمی‌گذارد.

فاضل گفت: صنعت فولاد ایران تا دو سال قبل در وضعیت مناسبی قرار داشت و حتی برنامه جامع فولاد، به‌ عنوان بهترین و اجرایی‌ترین برنامه صنعتی، به تحقق اهداف ۵۰ میلیون تنی چشم‌انداز نزدیک شده بود. اما امروز حاشیه سود کم شده، دی‌پی‌اس پرداخت نمی‌شود و برخی مسائل مالکیتی نیز به این روند دامن زده است.

کاهش تقاضای فولاد

وی تاکید کرد: شرایط جهانی فولاد نیز هم‌زمان دچار نزول است. طبق داده‌های ارائه‌شده، در ۹ ماهه ابتدای سال ۲۰۲۵ حدود یک‌و‌نیم میلیارد تن فولاد خام تولید شده که کم‌تر از گذشته است و روند‌های جهانی، از جمله کاهش تقاضا در چین، فشار بیشتری بر بازار وارد کرده است.

رئیس هیات‌ مدیره شرکت آهن و فولاد غدیر ایرانیان (فغدیر) گفت: ایران ۴۵ تا ۴۶ میلیون تن ظرفیت منصوبه دارد، اما ۳۰ تا ۳۲ میلیون تن فولاد تولید می‌کند. این نرسیدن به ظرفیت تعیین‌شده اثر مستقیم در کاهش سودآوری داشته و این وضعیت در سال ۱۴۰۲ نیز دیده شده است؛ چنان‌که تولید فولاد کشور به ۳۲ میلیون تن رسید و در شش‌ ماهه سال‌ جاری نیز تنها ۱۴ میلیون تن تولید ثبت شد.

چالش انرژی به اوج رسیده است

فاضل با اشاره به اینکه در دو سال گذشته چالش انرژی به نقطه هشدار رسیده است، اظهار کرد: ارزش تولید از دست‌رفته ناشی از محدودیت برق و گاز در سال ۱۴۰۴، حدود ۱۴ میلیارد دلار برآورد می‌شود.

وی در ادامه توضیح داد: قطعی برق امسال از اردیبهشت آغاز شده و در مرداد به اوج رسیده است. بسیاری از کارخانه‌ها از ۳۶۵ روز سال، فقط ۲۰۰ تا ۲۸۰ روز تولید داشتند. کارخانه ۷۰۰ هزار تنی فولاد یزد در شش ماه نخست تقریباً تعطیل بوده و وضعیت تولید پایدار در ماه‌های اخیر نیز به‌ دلیل شرایط آب‌وهوایی تاکنون مناسب است و نه به‌ دلیل تدابیر اتخاذ شده.

رئیس هیات‌ مدیره شرکت آهن و فولاد غدیر ایرانیان (فغدیر) با اشاره به قیمت‌گذاری انرژی گفت: قیمت گاز در سال ۱۳۹۸، هر مترمکعب ۸ هزار تومان بوده و در سال۱۴۰۰ حدود ۲۸ برابر شده است. قیمت برق صنعتی از نرخ‌های جهانی نیز گران‌تر شده؛ چنان‌که خرید برق از ترکیه و انتقال آن به یزد، ارزان‌تر از برق تولید شده در نیروگاه داخلی است. البته قیمت‌ها «علی‌الحساب» محاسبه می‌شود و مشخص نیست در پایان سال چه رقمی خواهد شد. این سیاست‌ها منجر به وارد شدن فشار شدید بر واحد‌های آهن اسفنجی و ذوب می‌شود.

فاضل گفت: دولت قیمت‌گذاری زنجیره فولاد، از جمله فخوز، شمش و محصولات را بدون تطبیق با دلار آزاد، نرخ تالار اول، قیمت گاز، افزایش برق و تورم تعیین کرده است. به عنوان نمونه میلگرد اکنون از بسیاری از اقلام ساختمانی ارزان‌تر است؛ یعنی انتهای زنجیره را برای حمایت از مصرف‌کننده فشرده‌اند و در ابتدای زنجیره دخالت کرده‌اند. همچنین بورس کالا سود مناسب گندله را نیز از تولیدکنندگان گرفته است.

دریافت فایل: تحلیل و بررسی چالش‌های صنعت فولاد ایران/ سخنران: سیدابوتراب فاضل، رئیس هیات مدیره شرکت آهن و فولاد غدیر ایرانیان

صنعت فولاد نیازمند مدیریت هوشمند است

وی در ادامه با تأکید به این موضوع که همه مشکلات به آب، برق و گاز مربوط نیست، گفت: صنعت فولاد نیازمند مدیریت هوشمند و مهندسی مالی است. بنگاه‌هایی که مهندسی مالی قوی داشتند، سودآوری بهتری تجربه کرده‌اند. صندلی مدیریت صنعت «سیاسی شده» و هیات‌مدیره‌ها سخت‌تر از معاونان وزرا انتخاب می‌شوند. به عنوان مثال شرکت «فخاس» چهار ماه است بدون مدیر مانده است.

رئیس هیات‌ مدیره شرکت آهن و فولاد غدیر ایرانیان (فغدیر) با اشاره به وجود ۳۵۰ واحد تولیدی پراکنده در کشور گفت: این ساختار اجازه تصمیم‌سازی صحیح را نمی‌دهد و بسیاری از واحد‌ها با کوچک‌ترین فشاری دچار اختلال می‌شوند، در حالی‌ که دنیا به سمت ایجاد قطب‌های صنعتی رفته است ولی ما به این سمت حرکت نکرده‌ایم.

فاضل همچنین توضیح داد: هزینه حمل سنگ از معدن به کارخانه نیز افزایش یافته و این امر زنجیره تولید را تحت فشار قرار داده است.

وی در مورد علت‌های دیگر کاهش حاشیه سود گفت: نمایشگاه‌های تخصصی به «دورهمی داخلی» تبدیل شده و امکان انتقال تجربه از کشور‌هایی که در صدر لیست تولیدکنندگان فولاد در جهان هستند مثل آلمان و کره‌جنوبی وجود ندارد. همچنین نرخ تأمین مالی به ۴۲ درصد رسیده و شرکت‌ها مجبورند سود ۹۰ درصدی به سهامداران بدهند. توسعه صنعت عملا دو سال است که متوقف شده و اکنون تأمین مالی صرفاً برای هزینه‌های روزمره انجام می‌شود.

صنعت فولاد در آستانه «پایان» قرار دارد/ سودآوری فرو ریخته و ظرفیت‌ها نیمه‌فعال هستند/ صندلی مدیریت صنعت «سیاسی شده» و هیات‌مدیره‌ها سخت‌تر از معاونان وزرا انتخاب می‌شوند/ نمایشگاه‌های تخصصی به «دورهمی داخلی» تبدیل شده‌اند

بازرگانی فولاد غیرحرفه‌ای

رئیس هیات‌ مدیره شرکت آهن و فولاد غدیر ایرانیان (فغدیر) تصریح کرد: بازرگانی فولاد غیرحرفه‌ای تعریف شده و نوعی «هم‌زیستی نامسالمت‌آمیز» بین دلالان و برخی شرکت‌ها شکل گرفته که منشأ سود‌های غیرشفاف و اثرگذار بر تصمیم‌سازی‌هاست.

فاضل افزود: درصدی از هزینه‌های مالی شرکت‌هایی همچون فولاد مبارکه، کاوه، فولاد ارفع و ... در سال ۱۴۰۳ از طریق ابزار بدهی تامین شده و این حجم فشار، سودآوری را کاهش داده است.

وی تأکید کرد: راهکار در «مهندسی معکوس» مشکلات و ارائه بسته‌های حمایتی واقعی است. فاضل به نمونه کره‌جنوبی اشاره کرد که اخیراً بسته چند میلیون‌دلاری برای حمایت از صنعت خود ارائه کرده و افزود: اگر هزینه مالی ما ۴۰ درصد است، دولت باید از مسیر مالیاتی جبران کند. اگر برق گران است، باید حمایت موازی انجام شود.

وی در پایان گفت: این وضعیت صنعت فولاد است؛ وضعیتی که باید در نشست‌های بعدی برای آن راه‌حل پیدا کنیم.