به گزارش میمتالز، در مجموع در سال ۱۴۰۴، ۲۰ حادثه معدنی ثبت شده که منجر به جانباختن ۲۳ نفر و مصدومیت ۱۸ نفر شده است. گازگرفتگی در معدن جواهر زغال دامغان بیشترین تلفات جانی (۷ نفر) را به دنبال داشته است.
حوادث معدن با ۲۳ جانباخته در ۲۰ رخداد، یکی از بالاترین نرخهای کشندگی هر رخداد را در میان تمامی مخاطرات ثبت شده سال ۱۴۰۴ دارند. شاخص گویاتر، نسبت مصدوم به جانباخته است که در این حوادث به کمتر از یک میرسد (۱۸ مصدوم در برابر ۲۳ جانباخته).
در محیطهای محبوس معدنی، محدودیت زمان برای مداخله درمانی پس از حادثه، ضرورت توجه همزمان به پیشگیری و آمادگی را برجسته میکند. پیشگیری از طریق تهویه مناسب، پایش پیوسته گاز و پایدارسازی فرآیندهای پرخطر و ... بخش اصلی مدیریت ایمنی است، اما استفاده از تجهیزات نجات درجا مانند اتاقک ایمن و دستگاه خودنجات و همچنین حضور تیمهای آموزشدیده نجات معدنی مبتنی بر طبقهبندی ریسک معدن به عنوان اجزای مکمل این راهبردی ضروری است.



تنوع علل وقوع حوادث معدن ثبت شده در سال ۱۴۰۴ شامل ریزش، سقوط سنگ، انتشار گاز، برخورد ماشینآلات و واژگونی نفربر نشان میدهد که ریسک در معادن به تعامل پیچیده میان عوامل فنی، مدیریتی و انسانی وابسته است.
ترکیب حوادث ثبت شده نشان میدهد که بخش قابل توجهی از حوادث ناشی از ریزش بوده است که به نظر میرسد ناشی از ضعف در نظام نگهداری و پایدارسازی فضاهای استخراجی است. در چارچوب مهندسی ایمنی معدن، ریزش معمولا به عنوان یکی از شاخصهای ضعف در مدیریت ژئوتکنیکی شناخته میشود، زیرا کنترل تنشهای زمین، طراحی سیستم نگهداری و پایش تغییرشکلها نقش اساسی در پیشگیری از این نوع حوادث دارند. تکرار این الگو در چند استان مختلف نشان میدهد که این نوع رخدادها محدود به یک منطقه خاص نیست و نیازمند توجه بیشتر به اجرای استانداردهای ایمنی و تقویت نظارت فنی در سطح استانها است.
همچنین وجود حوادث مرتبط با ماشینآلات معدنی، واژگونی نفربر و برخورد تجهیزات سنگین نشان میدهد که بخشی از ریسک معادن ایران به ایمنی عملیاتی و حملونقل معدنی مربوط است. در بسیاری از کشورها، سهم قابل توجهی از مرگومیر معدنی به تعامل انسان و ماشین اختصاص دارد و کاهش آن مستلزم استفاده از سامانههای هوشمند هشدار، آموزش تخصصی اپراتورها و استانداردسازی مسیرهای تردد معدنی است؛ بنابراین، رویکرد ایمنی در معادن نباید صرفا بر کنترل مخاطرات زمینشناختی متمرکز باشد، بلکه لازم است مدیریت یکپارچه ریسک انسانی، فنی و عملیاتی نیز مورد توجه قرار گیرد.

بررسی پراکنش جغرافیایی حوادث معدنی سال ۱۴۰۴ نشان میدهد که استان کرمان بیشترین سهم را در تعداد حوادث ثبت شده و نیز تعداد جانباختگان ناشی از حوادث معدن دارد. تمرکز حوادث در این استان را میتوان با تراکم بالای معادن زغال سنگ و فعالیت گسترده استخراج زیرزمینی نیز مرتبط دانست، اما بههرحال موضوعات ایمنی در معدن نیز باید بررسی شده و مدنظر قرار گیرد. در مطالعات ایمنی معدن، معادن زیرزمینی به دلیل محدودیت تهویه، احتمال تجمع گاز متان، ناپایداری لایههای زمین و وابستگی بالا به تجهیزات مکانیکی، دارای سطح ریسک ذاتی بیشتری نسبت به معادن روباز هستند.

گازگرفتگی در معدن جواهر زغال دامغان بیشترین تلفات جانی را در میان حوادث معدن رخ داده در سال ۱۴۰۴ داشت. حادثه معدن جواهر زغال در روستای مهماندویه دامغان در ساعت ۱۵:۳۰ روز ۱۸ فروردین ۱۴۰۴ به مرکز کنترل و هماهنگی عملیات هلال احمر و اورژانس استان سمنان گزارش شد. این حادثه در یکی از تونلهای غیرفعال معدن رخ داد؛ تونلی که پیشتر از چرخه استخراج خارج شده بود و برنامهریزی برای بررسی و بازفعالسازی آن در دست اقدام بود. براساس گزارشها، افراد حاضر در محل با هدف ارزیابی شرایط تونل وارد محدوده شده بودند و در زمان وقوع حادثه در حال انجام عملیات استخراج نبودند.
مطابق گزارشهای موجود، تعدادی از افراد پس از ورود به عمق تونل دچار علائم ناشی از کمبود اکسیژن شده و در ادامه در محدودهای گودمانند در داخل معدن گرفتار شدند. عملیات امداد و نجات پس از تخلیه شرایط خطرناک محیط انجام شد، اما هر هفت نفری که محبوس شده بودند، جان خود را از دست دادند.

این حادثه از منظر ماهیت وقوع، فراتر از یک حادثه حین استخراج تلقی میشود و اهمیت مدیریت ایمنی در مراحل بازگشایی، بازدید و آمادهسازی مجدد تونلهای غیرفعال را برجسته میسازد و نشان میدهد که پایش مستمر شرایط تهویه، کنترل غلظت گازها، تجهیز معادن به سامانههای سنجش ایمنی و تقویت نظام نظارت در معادن ضروری است.
منبع: ماین نیوز