ارز‌های راکد در مسیر تولید؛ «گواهی سپرده ارزی» چه می‌کند؟

‌می‌متالز - علی حیدری، کارشناس اقتصادی، با اشاره به ابلاغ دستورالعمل گواهی سپرده مدت‌دار ارزی ویژه سرمایه‌گذاری خاص، این ابزار را ظرفیتی برای هدایت منابع ارزی به سمت طرح‌های مولد، بازسازی صنایع آسیب‌دیده، افزایش صادرات و تقویت رشد اقتصادی دانست.

به گزارش می‌متالز، علی حیدری، کارشناس اقتصادی با اشاره به ابلاغ دستورالعمل صدور گواهی سپرده مدت‌دار ارزی ویژه سرمایه‌گذاری خاص از سوی بانک مرکزی اظهار کرد: مهم‌ترین ویژگی این ابزار آن است که منابع ارزی موجود در اقتصاد را مستقیماً به سمت طرح‌های مشخص سرمایه‌گذاری هدایت می‌کند.

وی افزود: در این سازکار، یک شخص حقوقی برای تأمین منابع ارزی مورد نیاز یک طرح مشخص، اعم از سرمایه ثابت یا سرمایه در گردش، اقدام می‌کند و در مقابل، سرمایه‌گذار حقوقی منابع ارزی خود را در قالب گواهی سپرده در اختیار این طرح قرار می‌دهد. بنابراین، به جای اینکه ارز صرفاً به‌عنوان یک دارایی ذخیره شود، می‌تواند به منبعی برای تأمین مالی تولید تبدیل شود.

حیدری با بیان اینکه طبق دستورالعمل بانک مرکزی، سقف تأمین مالی هر طرح ۵۰ میلیون یورو و سررسید گواهی سپرده نیز حداکثر چهار سال تعیین شده است، به تأثیر این ابزار بر افزایش درآمد‌های ارزی کشور اشاره کرد و گفت: این ابزار می‌تواند منابع ارزی موجود و ارز‌های خارج از چرخه تولید را به فعالیت‌های اقتصادی مولد متصل کند. اگر این منابع به طرح‌هایی اختصاص پیدا کنند که صادرات‌محور هستند، ظرفیت تولید و صادرات افزایش می‌یابد و در نتیجه درآمد ارزی کشور نیز در میان‌مدت افزایش خواهد یافت.

وی ادامه داد: نکته مهم دیگر این است که طبق دستورالعمل، تبدیل ارز حاصل از صدور گواهی به ریال توسط متقاضی، عامل و ضامن ممنوع است و سپرده‌گذاری نیز باید از منابع ارزی مشخصی انجام شود؛ از جمله درآمد‌های ارزی غیرصادراتی، منابع مازاد بر تعهدات ارزی صادراتی یا ارز با منشأ خارجی.

حیدری تصریح کرد: بنابراین، فلسفه این ابزار آن است که منابع ارزی در همان قالب ارزی باقی بماند و برای یک نیاز واقعی سرمایه‌گذاری مورد استفاده قرار گیرد. در واقع، این سازکار می‌تواند ارز موجود در اقتصاد را به سمت فعالیت‌های مولد هدایت کرده و از ظرفیت منابع ارزی برای توسعه تولید استفاده کند.

تأمین مالی ارزی؛ حلقه واسط میان منابع و تولید

وی با اشاره به تأثیر گواهی سپرده مدت‌دار ارزی بر رشد تولید گفت: یکی از مشکلات بنگاه‌های تولیدی، محدودیت دسترسی به منابع مالی است. تولیدکنندگان برای خرید ماشین‌آلات، تجهیزات، مواد اولیه یا اجرای طرح‌های توسعه‌ای به ارز نیاز دارند، در حالی که تأمین مالی ریالی همیشه پاسخگوی این نیاز نیست.

این کارشناس اقتصادی افزود: گواهی سپرده ارزی می‌تواند یک حلقه واسط میان دارندگان منابع ارزی و بنگاه‌های نیازمند ارز ایجاد کند. اگر منابع این گواهی به سمت طرح‌های دارای توجیه اقتصادی هدایت شوند، بنگاه‌ها می‌توانند ظرفیت تولید خود را افزایش دهند، تجهیزات آسیب‌دیده را بازسازی یا جایگزین کنند و سرمایه در گردش مورد نیاز برای ادامه فعالیت را تأمین کنند.

حیدری ادامه داد: در چنین شرایطی، اثر نهایی این سیاست می‌تواند افزایش تولید، حفظ اشتغال و افزایش ظرفیت صادراتی کشور باشد. بنابراین، گواهی سپرده ارزی در صورت هدایت صحیح منابع، می‌تواند علاوه بر تأمین مالی بنگاه‌ها، به تقویت بخش واقعی اقتصاد نیز کمک کند.

گواهی سپرده ارزی و بازسازی اقتصاد پس از جنگ

وی با اشاره به نقش این ابزار در بازسازی اقتصادی پس از جنگ گفت: بازسازی اقتصادی پس از جنگ می‌تواند یکی از مهم‌ترین کارکرد‌های این دستورالعمل باشد. در دوره پساجنگ، اقتصاد تنها به منابع ریالی برای جبران خسارت‌ها نیاز ندارد، بلکه بسیاری از واحد‌های تولیدی برای بازسازی خطوط تولید، خرید تجهیزات، تأمین قطعات و راه‌اندازی مجدد فعالیت‌های خود به منابع ارزی نیاز دارند.

این کارشناس اقتصادی خاطرنشان کرد: ایجاد یک ابزار تأمین مالی ارزی می‌تواند بخشی از شکاف مالی موجود در فرآیند بازسازی را پوشش دهد. البته میزان اثرگذاری این ابزار به نحوه انتخاب پروژه‌ها و تخصیص منابع بستگی دارد.

حیدری گفت: اگر منابع گواهی سپرده ارزی به سمت صنایعی هدایت شوند که هم در جنگ آسیب دیده‌اند و هم ظرفیت تولید و ارزآوری بالایی دارند، این سیاست می‌تواند به‌صورت همزمان سه هدف مهم را دنبال کند؛ نخست، بازسازی ظرفیت‌های تولیدی، دوم، افزایش صادرات و سوم، ایجاد درآمد ارزی برای اقتصاد.

وی در ادامه درباره تأثیر این ابزار بر رشد اقتصادی گفت: گواهی سپرده ارزی در صورت اجرای صحیح می‌تواند به رشد اقتصادی کمک کند. منابع ارزی وارد پروژه می‌شود، پروژه بازسازی یا توسعه پیدا می‌کند، ظرفیت تولید افزایش می‌یابد، تولید بیشتر به اشتغال و صادرات کمک می‌کند و صادرات نیز درآمد ارزی ایجاد می‌کند. در نهایت، این فرآیند می‌تواند به افزایش سرمایه‌گذاری و رشد اقتصادی منجر شود.

شرط موفقیت؛ انتخاب طرح‌های واقعی و نظارت بر منابع

حیدری تأکید کرد: البته نباید انتظار داشت صرف صدور گواهی سپرده ارزی به‌تنهایی موجب رشد اقتصادی شود. موفقیت این ابزار به انتخاب پروژه‌های واقعی و دارای توجیه اقتصادی، نظارت بر مصرف منابع، اعتبارسنجی متقاضیان، ثبات مقررات و ایجاد اطمینان برای سرمایه‌گذاران نسبت به بازپرداخت اصل و سود منابع بستگی دارد.

وی افزود: در دستورالعمل نیز برای عامل و ضامن نقش مشخصی در فرآیند صدور، بازخرید و تضمین بازپرداخت در نظر گرفته شده است و این موضوع می‌تواند در افزایش اعتماد سرمایه‌گذاران و کارایی این ابزار مؤثر باشد.

این کارشناس اقتصادی در پایان گفت: اگر گواهی سپرده ارزی به سمت تأمین مالی طرح‌های مولد، ارزآور و به‌ویژه بازسازی صنایع آسیب‌دیده هدایت شود، می‌تواند از یک ابزار بانکی صرف فراتر رفته و به یکی از ابزار‌های مهم تأمین مالی بازسازی اقتصاد تبدیل شود؛ چرا که این ابزار منابع ارزی را از حالت منفعل خارج کرده و آنها را به سرمایه‌ای برای احیای تولید، افزایش ظرفیت صادراتی و تقویت رشد اقتصادی تبدیل می‌کند.

منبع: شبکه خبری اقتصاد و بانک ایران (ایبنا)