ساتبا و صنایع؛ همگام با انرژی پاک

به گزارش می‌متالز، صنایع کوچک نیز با احداث نیروگاه‌های خورشیدی متناسب با مصرف خود، از مزایای این قانون بهره‌مند می‌شوند. با توجه به محدودیت‌های تأمین گاز برای نیروگاه‌های حرارتی، انرژی‌های تجدیدپذیر به عنوان راه‌حل عملیاتی کوتاه‌مدت مطرح هستند. همچنین، نیروگاه‌های تجدیدپذیر با کاهش تلفات شبکه و تقویت پدافند غیرعامل، به پایداری و امنیت شبکه کمک شایانی می‌کنند.

هم‌زمان با برگزاری سومین رویداد تخصصی B۲B ساتکا در اصفهان و گردهمایی شرکت‌های دانش‌بنیان و نهاد‌های فعال حوزه انرژی، موضوع توسعه زیرساخت‌های انرژی‌های تجدیدپذیر و استفاده از ظرفیت فناوری‌های داخلی بیش از پیش مورد توجه قرار گرفت.

در حاشیه این همایش علی قاسمی‌نژاد، رئیس گروه توسعه نیروگاه‌های خورشیدی در صنایع و شهرک‌های خورشیدی ساتبا، اظهار کرد: در موضوع رفع ناترازی برق، وزارت نیرو و به‌صورت ویژه سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق، ساتبا، طی سال‌های اخیر با همکاری بخش خصوصی، سندیکا‌ها و انجمن‌های تخصصی، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر را به‌طور جدی در دستور کار قرار داده‌اند.

قانون مانع‌زدایی؛ گامی در جهت تأمین برق صنایع

وی افزود: بیشترین بخشی که از ناترازی برق و اعمال محدودیت‌ها و خاموشی‌ها متضرر شده، بخش صنعت بوده است؛ به‌ویژه صنایع بزرگ از همین رو، برای این بخش راهکار‌های مختلفی در نظر گرفته شده است.

رئیس گروه توسعه نیروگاه‌های خورشیدی در صنایع و شهرک‌های خورشیدی ساتبا ادامه داد: یکی از مهم‌ترین اقدامات انجام‌شده، موضوع معافیت صنایع از محدودیت‌های برق در قالب دستورالعمل‌ها و آیین‌نامه‌های مرتبط با ماده ۴ قانون مانع‌زدایی از توسعه صنعت برق است. بر اساس این قانون، صنایع بزرگ مکلف شده‌اند ۱۰ هزار مگاوات ظرفیت تولید برق به شبکه اضافه کنند که از این میزان، ۹ هزار مگاوات مربوط به نیروگاه‌های حرارتی و سیکل ترکیبی و یک هزار مگاوات مربوط به انرژی‌های تجدیدپذیر است.

قاسمی‌نژاد تصریح کرد: در ذیل این قانون، برای صنایعی که مشمول ماده ۴ هستند یا در گروه صنایع بزرگ و انرژی‌بر قرار می‌گیرند، مشوق‌هایی در نظر گرفته شده است. اگر این صنایع به جای نیروگاه حرارتی، نیروگاه تجدیدپذیر احداث کنند، علاوه بر معافیت از محدودیت‌های برق، از ضریب پاداش نیز برخوردار می‌شوند.

وی گفت: به عنوان نمونه، اگر صنعتی یک نیروگاه خورشیدی ۱۰۰ مگاواتی احداث کند، ممکن است این نیروگاه از نظر محاسبات برق هموار، حدود ۲۰ مگاوات معافیت خطی ۲۴ ساعته برای آن صنعت ایجاد کند، اما با توجه به ضریب پاداش در نظر گرفته‌شده، این میزان می‌تواند تا دو برابر محاسبه و به حدود ۴۰ مگاوات معافیت تبدیل شود.

رئیس گروه توسعه نیروگاه‌های خورشیدی در صنایع و شهرک‌های خورشیدی ساتبا افزود: نکته مهم این است که برقی که صنایع در قالب قانون مانع‌زدایی و با احداث نیروگاه تجدیدپذیر وارد شبکه می‌کنند، از سوی وزارت نیرو برای تکالیف مرتبط با ماده ۱۶ نیز محاسبه می‌شود؛ یعنی یک نیروگاه تجدیدپذیر می‌تواند هم برای صنعت معافیت از محدودیت برق ایجاد کند و هم بخشی از تکلیف قانونی آن صنعت در حوزه تأمین انرژی تجدیدپذیر را پوشش دهد.

قاسم‌نژاد اظهار کرد: احداث نیروگاه تجدیدپذیر برای صنایع چندین منفعت هم‌زمان دارد. نخست اینکه بخشی از برق مورد نیاز صنعت را تأمین می‌کند و از سوی دیگر موجب می‌شود صنعت مجبور نباشد برق را با نرخ‌های بالا، که امروز در برخی موارد بیش از ۹ هزار تومان به ازای هر کیلووات‌ساعت در بورس انرژی است، خریداری کند.

وی ادامه داد: منفعت دیگر این است که صنایع با کاهش محدودیت برق می‌توانند تولید اصلی خود را حفظ کنند. در واقع مساله فقط تأمین برق نیست، بلکه جلوگیری از عدم‌النفع ناشی از توقف تولید نیز اهمیت دارد. وقتی یک صنعت می‌تواند به تولید خود ادامه دهد، محصول خود را در بازار داخلی یا صادراتی عرضه می‌کند و این موضوع ارزش اقتصادی قابل توجهی ایجاد می‌کند.

تجدیدپذیرها؛ راه‌حل عملیاتی کاهش ناترازی برق

قاسمی‌نژاد با اشاره به صنایع کوچک نیز گفت: برای صنایع کوچک و واحد‌هایی که روی فیدر‌های شرکت‌های توزیع قرار دارند، مسیر ساده‌تری پیش‌بینی شده است. اگر این واحد‌ها به تناسب الگوی مصرف خود، نیروگاه خورشیدی احداث کنند، امکان معافیت فیدر یا آن صنعت از محدودیت‌ها فراهم می‌شود و برق تولیدی نیز در محاسبات مربوط به تکالیف قانونی آنها لحاظ خواهد شد.

وی افزود: در واقع وزارت نیرو تلاش کرده مدل‌های تشویقی متنوعی طراحی کند تا همه بخش‌ها، چه صنایع بزرگ، چه صنایع کوچک و چه سرمایه‌گذاران حقیقی و حقوقی، برای ورود به حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر انگیزه داشته باشند.

رئیس گروه توسعه نیروگاه‌های خورشیدی در صنایع و شهرک‌های خورشیدی ساتبا با اشاره به درخواست‌های سرمایه‌گذاری در بخش نیروگاه‌های حرارتی گفت: در حوزه ماده ۴ قانون مانع‌زدایی، تاکنون درخواست‌های قابل توجهی برای احداث نیروگاه‌های حرارتی ارائه شده و طبق آخرین آمار، این درخواست‌ها به بیش از ۲۵ هزار مگاوات رسیده است؛ اما صدور مجوز تأمین گاز برای این نیروگاه‌ها با محدودیت‌هایی همراه است و وزارت نفت و شرکت ملی گاز به سختی می‌توانند مجوز‌های لازم را برای این میزان ظرفیت صادر کنند.

وی تصریح کرد: به همین دلیل، به نظر می‌رسد در کوتاه‌مدت، یکی از اصلی‌ترین و عملیاتی‌ترین راهکار‌ها برای کاهش ناترازی برق، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر باشد.

کاربرد محدود ذخیره‌ساز‌ها در صنایع؛ صرفه اقتصادی در مصارف اضطراری

رئیس گروه توسعه نیروگاه‌های خورشیدی در صنایع و شهرک‌های خورشیدی ساتبا در پاسخ به موضوع ذخیره‌ساز‌های انرژی اظهار کرد: درباره ذخیره‌ساز‌ها باید واقع‌بین بود. محدودیت‌ها و خاموشی‌هایی که برای بخش صنعت، چه صنایع کوچک و چه صنایع بزرگ، در فصول ناترازی یا ایام گرم سال اعمال می‌شود، معمولاً کوتاه‌مدت نیست و گاهی به‌صورت روزانه و در بازه‌های شش، هشت یا حتی دوازده‌ساعته اتفاق می‌افتد؛ ذخیره‌ساز‌ها برای پوشش خاموشی‌های کوتاه‌مدت، مثلاً در بخش خانگی که ممکن است قطعی برق دو ساعته باشد، موضوعیت بیشتری دارند؛ اما اگر یک صنعت بخواهد خاموشی ۱۲ ساعته خود را با باتری پوشش دهد، به یک بانک باتری بسیار بزرگ نیاز دارد که ممکن است هزینه آن از هزینه خود صنعت نیز بیشتر شود.

قاسمی‌نژاد گفت: به همین دلیل، استفاده از نیروگاه‌های خورشیدی هیبریدی همراه با ذخیره‌ساز برای پوشش کامل نیاز صنایع بزرگ، به‌ویژه صنایع فولادی و صنایع سنگین، از نظر اقتصادی چندان منطقی نیست؛ مگر اینکه ذخیره‌ساز‌ها برای بخش‌های اداری، امور جاری و بخش‌هایی که باید به‌صورت حداقلی فعال بمانند، استفاده شوند؛ بنابراین برای بار پایه صنایع بزرگ، استفاده گسترده از ذخیره‌ساز در شرایط فعلی اقتصادی نیست، اما برای مصارف ضروری، اضطراری و پشتیبان می‌تواند کاربرد داشته باشد.

گام‌های بلند فولاد مبارکه در توسعه انرژی خورشیدی

وی با اشاره به جایگاه فولاد مبارکه در توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر اظهار کرد: در میان صنایع بزرگ کشور، فولاد مبارکه یکی از پیشروترین مجموعه‌ها در رساندن برق نیروگاه تجدیدپذیر به شبکه است. بسیاری از صنایع در مرحله اخذ پروانه یا انعقاد قرارداد اقدامات خوبی انجام داده‌اند، اما اصل موضوع این است که نیروگاه احداث و برق آن وارد شبکه شود.

رئیس گروه توسعه نیروگاه‌های خورشیدی در صنایع و شهرک‌های خورشیدی ساتبا افزود: فولاد مبارکه در این زمینه از سایر صنایع جلوتر بوده است. بر اساس اطلاعات موجود، از قرارداد ۶۰۰ مگاواتی نیروگاه خورشیدی این شرکت، تاکنون ۱۲۰ مگاوات در چند مرحله به شبکه متصل شده که این ظرفیت در زمره بزرگ‌ترین نیروگاه‌های خورشیدی کشور و مرکز ایران قرار دارد.

قاسمی‌نژاد تصریح کرد: در حال حاضر، نیروگاه خورشیدی فولاد مبارکه، نیروگاه مانا انرژی در محدوده محلات خمین اراک، همچنین نیروگاه متانول کاوه، از جمله ابرنیروگاه‌های حوزه تجدیدپذیر کشور به شمار می‌روند؛ اگر ظرفیت ۶۰۰ مگاواتی نیروگاه فولاد مبارکه به‌طور کامل تکمیل شود، به نظر می‌رسد برای مدت قابل توجهی عنوان بزرگ‌ترین نیروگاه خورشیدی کشور را حفظ کند.

وی اظهار کرد: نیروگاه‌های تجدیدپذیر از منظر پدافند غیرعامل اهمیت زیادی دارند، زیرا برخلاف نیروگاه‌های حرارتی بزرگ که تعداد آنها محدود و متمرکز است، نیروگاه‌های خورشیدی می‌توانند در ظرفیت‌های کوچک، متوسط و بزرگ در نقاط مختلف شبکه پراکنده شوند.

رئیس گروه توسعه نیروگاه‌های خورشیدی در صنایع و شهرک‌های خورشیدی ساتبا ادامه داد: در حوزه نیروگاه‌های حرارتی، تعداد نیروگاه‌ها و شرکت‌های مدیریت تولید برق حرارتی محدود است؛ نیروگاه‌هایی مانند شهید منتظری اصفهان، نکا در مازندران، رامین و سایر نیروگاه‌های بزرگ کشور، مجموعاً تعداد محدودی را تشکیل می‌دهند. اما نیروگاه‌های خورشیدی می‌توانند در کلاس‌های ظرفیتی چند مگاوات، چند ده مگاوات و حتی چندصد مگاوات در سطح کشور توزیع شوند.

قاسمی‌نژاد گفت: با توجه به ساختار مویرگی شبکه برق کشور، شامل خطوط ۲۰ کیلوولت، ۶۳ کیلوولت، ۱۳۲ کیلوولت، ۲۳۰ کیلوولت و ۴۰۰ کیلوولت، توسعه نیروگاه‌های خورشیدی می‌تواند شبکه را از نظر پایداری تا حد زیادی پشتیبانی کند. حتی اگر در شرایط غیرمترقبه یا خدای ناکرده شرایط جنگی، بخشی از نیروگاه‌های حرارتی دچار مشکل شوند، این نیروگاه‌های پراکنده می‌توانند حداقل نیاز‌های اساسی برخی مناطق را تا بازگشت شبکه به شرایط عادی تأمین کنند.

وی افزود: تجربه بحران‌های اخیر نشان داده است که تنوع‌بخشی به سبد تولید برق و حرکت به سمت نیروگاه‌های پراکنده و تجدیدپذیر، یک ضرورت جدی در حوزه پدافند غیرعامل است.

کاهش تلفات شبکه؛ مزیت پنهان نیروگاه‌های خورشیدی

رئیس گروه توسعه نیروگاه‌های خورشیدی با اشاره به مزیت کاهش تلفات شبکه در نیروگاه‌های تجدیدپذیر اظهار کرد: یکی از مزیت‌های مهم نیروگاه‌های خورشیدی این است که معمولاً در نزدیکی محل مصرف احداث می‌شوند و برق تولیدی آنها در همان منطقه مصرف می‌شود. این موضوع باعث کاهش تلفات در خطوط انتقال، فوق توزیع و توزیع می‌شود.

قاسمی‌نژاد افزود: در نیروگاه‌های حرارتی، سوخت با راندمانی حدود ۴۰ درصد به برق تبدیل می‌شود و پس از آن نیز بخشی از برق در مسیر انتقال و توزیع از بین می‌رود. در گذشته تلفات شبکه گاهی در محدوده ۱۴ تا ۱۵ درصد مطرح می‌شد و حتی اگر امروز این عدد کاهش یافته باشد، همچنان یک عدد قابل توجه است؛ بنابراین تولید برق در نزدیکی محل مصرف، یکی از منافع جدی نیروگاه‌های تجدیدپذیر است.

رئیس گروه توسعه نیروگاه‌های خورشیدی در صنایع و شهرک‌های خورشیدی ساتبا درباره مدل‌های اقتصادی برق تجدیدپذیر گفت: در مدل‌هایی که ساتبا دنبال می‌کند، از جمله فروش برق در بورس انرژی یا خرید تضمینی، برق تولیدی نیروگاه تجدیدپذیر به‌صورت جداگانه محاسبه می‌شود و با کنتور مصرفی قبلی صنعت یا مشترک ادغام نمی‌شود؛ مصرف برق صنعت با کنتور و تعرفه خود محاسبه می‌شود، اما برق تولیدی نیروگاه تجدیدپذیر در قالب مدل‌های تشویقی، با نرخ‌های بسیار بالاتری از سوی وزارت نیرو خریداری می‌شود.

قاسمی‌نژاد ادامه داد: البته در مدل تهاتر یا خودتأمینی، اگر نیروگاه در محل مصرف صنعت احداث شده باشد، برق تولیدی ابتدا در شبکه داخلی همان صنعت مصرف می‌شود و مازاد نیاز از شبکه دریافت می‌شود. اگر نیروگاه خودتأمین در محل دیگری احداث شده باشد، وزارت نیرو معادل برق تولیدی را در کنتور مصرفی صنعت لحاظ می‌کند و پوشش ماده ۱۶ نیز برای آن در نظر گرفته می‌شود.

وی تصریح کرد: در مدل تهاتر، صنعت از پرداخت نرخ‌های بالای برق موضوع ماده ۱۶ معاف می‌شود؛ یعنی اگر این اقدام را انجام نمی‌داد، باید برق را با نرخ‌های بالاتری خریداری می‌کرد، اما با احداث نیروگاه تجدیدپذیر، هم برق تولیدی آن محاسبه می‌شود و هم تکلیف قانونی‌اش پوشش داده می‌شود.

رئیس گروه توسعه نیروگاه‌های خورشیدی در صنایع و شهرک‌های خورشیدی ساتبا در پایان خاطرنشان کرد: رویکرد وزارت نیرو در توسعه تجدیدپذیرها، کاملاً تشویقی است و تلاش شده همه مدل‌ها به‌گونه‌ای طراحی شوند که بخش خصوصی، اعم از اشخاص حقیقی و حقوقی، برای سرمایه‌گذاری در انرژی‌های تجدیدپذیر جذب شود. این مسیر علاوه بر کمک به رفع ناترازی برق، به پایداری شبکه، کاهش تلفات، ارتقای پدافند غیرعامل و کاهش هزینه‌های صنایع نیز کمک می‌کند.

منبع: پایگاه خبری - تحلیلی ایراسین