افت بورس بدتر است یا تعطیلی آن؟

‌می‌متالز - از دست رفتن نقدشوندگی و اختلال در معاملات، تهدیدی بزرگ‌تر از افت قیمت سهام برای بازار سرمایه است.

به گزارش می‌متالز، بررسی رفتار بورس تهران در آخرین روز معاملاتی هفته، یک واقعیت مهم را دوباره یادآوری کرد؛ برای سهامداران، ریسک تنها به معنای افت قیمت سهام نیست، بلکه از دست رفتن امکان معامله، ریسکی به‌مراتب بزرگ‌تر محسوب می‌شود. این در شرایطی است که خروج صد‌ها میلیارد تومان سرمایه حقیقی از بازار سهام، بیش از آنکه ناشی از تغییر متغیر‌های بنیادی اقتصاد باشد، بازتاب افزایش نااطمینانی در فضای تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران بود.

به باور کارشناسان، بازار سرمایه ذاتا با ریسک زندگی می‌کند؛ بنابراین فعالان این بازار همواره نوسان قیمت، تغییر نرخ ارز، سیاست‌های پولی، تورم و حتی رکود اقتصادی را در تحلیل‌های خود لحاظ می‌کنند. اما آنچه می‌تواند قواعد بازی را در تالار شیشه‌ای تغییر دهد، تردید نسبت به تداوم سازوکار عادی معاملات است. زمانی که احتمال اعمال محدودیت یا توقف دادوستد‌ها در ذهن معامله‌گران شکل می‌گیرد، طبیعی است که بخشی از سرمایه‌گذاران ترجیح دهند پیش از هر اتفاقی، دارایی خود را نقد کنند.

تجربه نشان داده است نقدشوندگی، مهم‌ترین مزیت بازار سرمایه است. از این رو، سهامدار زمانی حاضر به پذیرش نوسان قیمت می‌شود که مطمئن باشد هر زمان اراده کند، امکان خرید یا فروش دارایی خود را خواهد داشت. اگر این اطمینان تضعیف شود، حتی ارزنده‌ترین سهام نیز بخشی از جذابیت خود را از دست می‌دهد؛ زیرا سرمایه‌گذار علاوه بر ریسک قیمت، باید ریسک دسترسی به سرمایه خود را نیز بپذیرد.

در چنین شرایطی، واکنش سرمایه‌ها نیز قابل پیش‌بینی است؛ و بخشی از منابع مالی به سمت بازار‌هایی حرکت می‌کند که از نگاه سرمایه‌گذاران، نقدشوندگی بالاتر و محدودیت کمتری دارند؛ جایی که بازار ارز، طلا و صندوق‌های مبتنی بر طلا معمولا نخستین مقصد این جابه‌جایی هستند. بنابراین، افزایش خروج پول از بورس الزاما به معنای جذاب‌تر شدن سایر بازار‌ها نیست، بلکه می‌تواند نشانه کاهش اطمینان نسبت به فرآیند معاملات در بازار سهام باشد.

نکته مهم دیگر آن است که توقف معاملات، به‌خودی‌خود ریسک را از بین نمی‌برد؛ چرا که متغیر‌های سیاسی و اقتصادی در دوران تعطیلی بازار سهام نیز به حرکت خود ادامه می‌دهند و پس از بازگشایی، تمامی این تحولات به‌صورت یکجا در قیمت‌ها منعکس می‌شود. از این رو، تعویق فرآیند کشف قیمت نه تنها مانع نوسان نمی‌شود، بلکه در بسیاری از موارد می‌تواند به افزایش رفتار‌های هیجانی و شکل‌گیری صف‌های سنگین خرید یا فروش منجر شود.

البته در شرایط بحرانی، توقف کوتاه‌مدت معاملات می‌تواند ابزاری برای مدیریت هیجان و انتشار اطلاعات شفاف باشد؛ اما این اقدام زمانی کارآمد است که موقتی، هدفمند و محدود باشد. تجربه بورس‌های بزرگ دنیا نیز نشان می‌دهد اصل بر تداوم فعالیت بازار سهام است و توقف معاملات تنها در شرایط کاملا استثنایی و برای کوتاه‌ترین زمان ممکن به کار گرفته می‌شود.

در مجموع سرمایه‌گذاران بیش از آنکه به دنبال تضمین سود باشند، به دنبال ثبات در قواعد بازی هستند. از این رو، اعتماد به بازار سرمایه زمانی تقویت می‌شود که فعالان اقتصادی بدانند حتی در شرایط پرریسک نیز سازوکار معاملات حفظ خواهد شد و امکان تصمیم‌گیری از آنها سلب نمی‌شود.

از این منظر، مهم‌ترین ماموریت سیاست‌گذار در مقطع کنونی، نه حمایت مصنوعی از شاخص‌ها، بلکه صیانت از «اعتماد» و «نقدشوندگی» بازار است. چرا که تجربه نشان داده است سرمایه‌ای که به دلیل نااطمینانی از بورس خارج می‌شود، به‌مراتب دیرتر از سرمایه‌ای که صرفا به دلیل افت قیمت از تالار شیشه‌ای فاصله گرفته، بازخواهد گشت.

منبع: خبرگزاری تسنیم