![بازدید سرزده پزشکیان از یک سازمان دولتی/ گله رئیسجمهوری از وضعیت این پروژهها بازدید سرزده پزشکیان از یک سازمان دولتی/ گله رئیسجمهوری از وضعیت این پروژهها](/files/fa/news/1403/6/1/558452_834.jpg)
به گزارش میمتالز، مرکز پژوهشهای مجلس بهتازگی گزارشی تحتعنوان سهم نهادهای شبه دولتی در اقتصاد و مختص صنعت پالایشی منتشر کردهاست. واکاوی اعداد و ارقام مندرج در این گزارش، نتایج قابلتوجهی را برای مخاطبان اقتصادی دارد. مقایسه اعداد و ارقام منتشره در این گزارش گویای سلطه بی چون و چرای بخش دولتی بر مالکیت، کنترل و مدیریت شرکتهای صنعت پالایش نفت است و بخشخصوصی نیز سهم ناچیزی از این جریان دارد.
در موضوع جریان نقدی حاصله از این شرکتها نیز دولت و نهادهای عمومی غیردولتی مذکور بههمراه سایر نهادهای عمومی غیردولتی نظیر صندوق بازنشستگی کارکنان صنعت نفت، هیاتامنای صرفه جویی ارزی، صندوق بازنشستگی کارکنان بانکهای ملی و ادغام شده، بیمه اجتماعی روستاییان، عشایر و کشاورزان، بنیاد شهید و امور ایثارگران و صندوق بازنشستگی کشوری، منتفعان اصلی صنعت پالایش نفت کشور هستند و بخشخصوصی سهم کمتر از یکدرصد در جریانات نقدی حاصل از درآمدهای صنعت پالایش را در اختیار دارد. پس همان گونه که گفته شد هم مالکیت، کنترل و مدیریت این شرکتها در اختیار بخش دولتی است و هم جریانات نقدی حاصل از فعالیت این شرکتها نصیب بخش دولتی میشود.
براساس نتایج حاصل از این گزارش که به بررسی مالکیت و کنترل در شرکتهای صنعت پالایشی میپردازد، سازمان تامیناجتماعی ۴۵درصد، دولت در قالب شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی ۳۵درصد، سهام عدالت ۱۱درصد و تامیناجتماعی نیروهای مسلح (ساتا) نیز ۸درصد از حق کنترل و مدیریت صنعت پالایش نفت کشور را در اختیار دارند و بخشخصوصی نیز تنها مالک یکدرصد از مدیریت صنعت مذکور است.
شرکتهای پالایش نفت در گروه فرآوردههای نفتی، کک و سوخت هستهای بازار بورس دستهبندی میشوند. از ۱۰ شرکت پالایشی فعال در کشور، ۴شرکت غیربورسی هستند. گفتنی است براساس صورتهای مالی ۶ ماهه اول سال۱۴۰۱، ۶شرکت بورسی پالایش نفت همگی سودده بوده اند. شرکت پالایشی نفت آبادان با ظرفیت اسمی پالایش ۳۹۰هزار بشکه نفتخام در روز در جایگاه اول قرار میگیرد. پالایش نفت کرمانشاه با پالایش ۲۲هزار بشکه نفتخام، کمترین ظرفیت پالایشی را در بین ۱۰ شرکت پالایشی داراست. همانطور که در بخش قبلی عنوان شد صنعت پالایش نفت کشور عمدتا در اختیار دولت و نهادهای عمومی غیردولتی است و بخشخصوصی سهم ناچیزی از صنعت مذکور را در اختیار دارد. به غیراز پالایشگاه کرمانشاه که ۸۰درصد سهام آن در فرآیند خصوصی سازی به بخشخصوصی واگذار شده، ۹ پالایشگاه دیگر در مالکیت دولت و نهادهای عمومی غیردولتی است. دولت از طریق شرکت پالایش و پخش فرآوردههای نفتی، سازمان تامیناجتماعی از طریق شرکت سرمایهگذاری نفت، گاز و پتروشیمی تامین، سهام عدالت، سازمان تامیناجتماعی نیروهای مسلح از طریق شرکتهای سرمایهگذاری تجاری شستان و غدیر، صندوق بازنشستگی و ازکارافتادگی بانکهای ملی و بانکهای ادغام شده از طریق شرکت سرمایهگذاری غدیر، صندوق بازنشستگی کارکنان صنعت نفت از طریق شرکت سرمایهگذاری اهداف و هیاتامنای صرفه جویی ارزی از طریق شرکت آوایپردیس سلامت از بازیگران اصلی بازار پالایش نفت هستند.
بررسی سهم نهادهای مختلف از جریانهای نقدی صنعت پالایش نشان میدهد که دولت در رتبه اول سهم از جریانهای نقدی قرار دارد (۲۷درصد) و پس از آن تامیناجتماعی و سهام عدالت با سهمهای ۲۰ و ۱۵درصدی از جریان نقدی در رتبه دوم و سوم قرار میگیرند.
صندوق بازنشستگی کارکنان صنعت نفت با سهم کمتر از ۸درصدی از جریان نقدی صنعت پالایشی، در جایگاه بعدی قرار میگیرد. تامیناجتماعی نیروهای مسلح حدود ۳درصد، هیاتامنای صرفهجویی ارزی و صندوق بازنشستگی، وظیفه، پس انداز و ازکارافتادگی بانکهای ملی و ادغام شده حدود ۲درصد و بخش خصوصی، صندوق بیمه اجتماعی روستاییان، عشایر و کشاورزان، بنیاد شهید و امور ایثارگران و صندوق بازنشستگی صنعت نفت هریک حدود یکدرصد از جریانهای نقدی صنعت پالایش نفت کشور سهم دارند. نکتهای که در اینجا باید موردتوجه قرار گیرد این است که تقریبا ترتیب سهم از جریانهای نقدی مانند کنترل و مدیریت صنعت پالایش کشور است. به استثنای تامیناجتماعی که از رتبه اول در کنترل و مدیریت به رتبه دوم در جریانهای نقدی رسیده و تنها میزان سهمها کاهش پیدا کردهاست. برای مثال سهم ۳۵درصدی دولت از مدیریت و کنترل صنعت پالایشی، به ۲۷درصد در جریان نقدی کاهش پیدا کردهاست. علت کاهش سهم مذکور این است که اکثر شرکتهای پالایشی که در این گزارش موردبررسی قرارگرفته اند، بورسی هستند و سهام شناور دارند و به همین دلیل بخشی از جریانهای نقدی به سهامداران خرد خواهد رسید و به این دلیل سهم دولت و نهادهای عمومی غیردولتی از جریانهای نقدی کمتر از سهم کنترلی و مدیریتی آنهاست.
بیشترین ظرفیت پالایش نفتخام در کشور در اختیار دولت است. دولت از طریق شرکت پالایش و پخش فرآوردههای نفتی، سهامدار پالایشگاههای نفت آبادان، امامخمینی، کرمانشاه و پالایشگاه میعانات گازی خلیجفارس است. دولت مالک ۱۰۰درصدی پالایشگاه نفت آبادان است که بالاترین ظرفیت اسمی پالایش نفتخام را در بین ۱۰ شرکت پالایش نفت داراست. همچنین ۱۰۰درصد واحدهای ممتاز صندوق سرمایهگذاری پالایشیکم در اختیار شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی است و بر همین اساس مدیریت صندوق مذکور کاملا در اختیار دولت است.
بنابراین میتوان گفت که نهادهای عمومی غیردولتی بهصورت غیرمستقیم و از طریق برخی شرکتهای سرمایهگذاری زیرمجموعه خود، مالکیت پالایشگاهای کشور را در اختیار دارند. در تخمین سهم نهادهای عمومی غیردولتی و دولت از بازار پالایش نفت نیز ۹۹درصد کنترل و مدیریت صنعت پالایشگاهی در اختیار دولت و نهادهای عمومی غیردولتی است و سهم بخشخصوصی از کنترل صنعت مذکور تنها حدود یکدرصد است.
در حق جریان نقدی نیز دولت و نهادهای عمومی غیردولتی مذکور بههمراه سایر نهادهای عمومی غیردولتی نظیر صندوق بازنشستگی کارکنان صنعت نفت، هیاتامنای صرفهجویی ارزی، صندوق بازنشستگی کارکنان بانکهای ملی و ادغام شده، بیمه اجتماعی روستاییان، عشایر و کشاورزان، بنیادشهید و امور ایثارگران و صندوق بازنشستگی کشوری، منتفعان اصلی صنعت پالایشگاهی کشور هستند و بخشخصوصی سهمی کمتر از یکدرصد را داراست.
منبع: دنیای اقتصاد