خراسان جنوبی؛ در انتظار جهش معدنی

‌می‌متالز - با وجود ذخایر غنی معدنی در استان خراسان جنوبی، بخش قابل توجهی از ظرفیت‌های این منطقه همچنان راکد مانده‌اند. در مهرماه ۱۴۰۴، فعالان حوزه معدن ضمن اعلام رشد سرمایه‌گذاری و صدور مجوز‌های جدید، خواستار اصلاح قوانین وتوسعه زیرساخت‌ها شدند.

به گزارش می‌متالز، خراسان جنوبی با دارا بودن ۵۴۴ معدن فعال و غیرفعال، در حوزه‌های طلا، مس، زغال‌ سنگ، سنگ‌های ساختمانی و عناصر کمیاب، یکی از مناطق مستعد معدنی کشور محسوب می‌شود. از جمله ذخایر شاخص استان می‌توان به گرانیت نهبندان اشاره کرد که کیفیت جهانی دارد، اما فاقد واحد فرآوری و زیرساخت‌های صادراتی است. همچنین، پهنه‌های معدنی طلا در خونیک، مس در فردوس و زغال‌ سنگ در طبس از جمله منابعی هستند که هنوز به مرحله بهره‌برداری کامل نرسیده‌اند.

ظرفیت‌های معدنی خراسان جنوبی در انتظار بهره‌برداری

رئیس کمیسیون معدن اتاق بازرگانی بیرجند با اشاره به ظرفیت‌های گسترده معدنی خراسان جنوبی، از راکد بودن بخش قابل توجهی از معادن استان خبر داد و خواستار ایجاد منطقه آزاد معدنی، اصلاح قوانین و توسعه زیرساخت‌ها برای شکوفایی این ظرفیت‌ها شد.

احمد پروین اظهار کرد: خراسان جنوبی از استان‌های طلایی کشور است که با وجود منابع غنی معدنی در سراسر استان، مردم هنوز بهره چندانی از این ثروت‌ها نبرده‌اند.

وی با اشاره به وجود بیش از ۵۰۰ معدن فعال و غیرفعال در استان افزود: تعداد زیادی از این معادن به دلایل مختلف راکد مانده‌اند و بخش بزرگی از ظرفیت‌های معدنی هنوز شناسایی یا عملیاتی نشده است.

سنگ‌های ساختمانی و عناصر کمیاب؛ فرصت‌هایی مغفول

رئیس کمیسیون معدن اتاق بازرگانی بیرجند با تأکید بر ضعف اکتشافات، به‌ویژه در حوزه مس گفت: خراسان جنوبی به دلیل نقص در مطالعات اکتشافی نتوانسته جایگاه واقعی خود را در کشور به دست آورد.

وی با اشاره به ظرفیت‌های نهفته عناصر کمیاب و سنگ‌های ساختمانی خاطرنشان کرد: بیش از ۷۰ درصد معادن راکد استان به بخش سنگ ساختمانی تعلق دارد. سنگ گرانیت نهبندان یکی از باکیفیت‌ترین سنگ‌های جهان است که بازار خوبی در روسیه و ترکیه دارد؛ اما حتی یک واحد فرآوری مدرن در این منطقه وجود ندارد.

سرمایه‌گذاری و اعتمادسازی؛ کلید توسعه معدنی

پروین، نبود فرهنگ سرمایه‌گذاری را حلقه گمشده توسعه معدنی دانست و تصریح کرد: در شهری مانند محلات، نیمی از جمعیت در حوزه معدن و فرآوری سنگ فعال‌اند؛ اما در نهبندان با وجود ذخایر غنی نه نمایشگاه تخصصی داریم و نه واحد فرآوری مجهز داریم.

وی با اشاره به مشکلات تأمین تسهیلات بانکی و قوانین سختگیرانه واردات ماشین‌آلات معدنی، پیشنهاد ایجاد منطقه آزاد معدنی را مطرح کرد و گفت: بیش از ۸۰ درصد مساحت استان از نظر معدنی قفل است و باید به شرکت‌های سرمایه‌گذاری مردمی واگذار شود.

رئیس کمیسیون معدن اتاق بازرگانی بیرجند با اشاره به ظرفیت گردشگری معدنی استان گفت: بازالت منشوری سربیشه و زغال‌ سنگ طبس قابلیت تبدیل به جاذبه ژئوتوریسم ملی را دارند و معدن تنها حوزه اقتصادی نیست؛ بلکه فرصت توسعه اشتغال، اقتصاد و گردشگری به شمار می‌آید.

چالش‌های ساختاری و حقوقی

فعالان معدنی استان با مجموعه‌ای از موانع جدی مواجه‌اند. خام‌فروشی مواد معدنی به دلیل نبود صنایع پایین‌دستی و فرآوری، موجب خروج منابع با کمترین ارزش افزوده از استان شده است. افزایش حقوق دولتی معادن بدون توجه به موقعیت جغرافیایی و سودآوری، فشار مالی سنگینی بر بهره‌برداران وارد کرده و موجب توقف فعالیت در برخی معادن شده است.

قوانین سختگیرانه

خراسان جنوبی با منابع معدنی غنی در صورت رفع موانع ساختاری اصلاح سیاست‌های حقوقی توسعه زیرساخت‌های فرآوری و حمایت از سرمایه‌گذاران، می‌تواند به یکی از قطب‌های معدنی کشور تبدیل شود. مشارکت بخش خصوصی، تسهیل قوانین و تقویت زیرساخت‌ها، کلید شکوفایی این ظرفیت‌هاست. اگر این مسیر با جدیت دنبال شود، نه‌تنها اقتصاد استان متحول خواهد شد، بلکه اشتغال پایدار و عدالت توسعه‌ای نیز محقق خواهد شد.

منبع: خبرگزاری تسنیم