صنعت مس هند جایگاه خود را تقویت خواهد کرد

به گزارش می‌متالز، تعدادی از نهاد‌های مطرح بین‌المللی، رشد قابل توجه تقاضای جهانی برای مس تصفیه‌شده طی دهه‌های آینده را پیش‌بینی کرده‌اند. طبق آخرین گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، تقاضای جهانی مس تصفیه‌شده تا سال ۲۰۳۵، به حدود ۳۳ میلیون تن و تا سال ۲۰۵۰، به ۳۷ میلیون تن با اجرای سناریوی سیاست‌گذاری‌های فعلی خواهد رسید.

در همین راستا، شرکت «S&P Global» پیش‌بینی می‌کند این رقم تا سال ۲۰۵۰، به حدود ۵۳ میلیون تن افزایش یابد. انجمن بین‌المللی مس (ICA) نیز تقاضای مس برای سال ۲۰۵۰ را حدود ۵۰ میلیون تن برآورد کرده است.

از آنجایی که ظرفیت فعلی تولید جهانی مس تصفیه‌شده تنها حدود ۲۶٫۵ میلیون تن در سال است، در صورت عدم افزایش محسوس ظرفیت تولید این فلز یا بروز تحولات فناورانه چشمگیر در صنایع مسی، شکاف میان عرضه و تقاضای آن به شدت افزایش خواهد یافت. پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد که تقاضای هند برای مس طی سال‌های آینده به طور قابل‌توجهی افزایش خواهد یافت و در سال مالی ۲۰۳۰، به حدود ۳٫۲۴ میلیون تن در بخش‌هایی نظیر ساخت‌وساز، صنایع تولیدی و برق خواهد رسید.

اگرچه اکنون سهم فعلی بخش مرتبط با گذار به تجدیدپذیر‌ها در مصرف مس کشور هند رقم قابل‌توجهی نسبت به صنایع ذکر شده نیست، اما انتظار می‌رود تقاضا برای این فلز در بخش‌های مرتبط با انرژی‌های پاک با رشدی سریع تا سال مالی ۲۰۳۰، به حدود ۲۷۴ هزار تن برسد.

بررسی جامع صنعت مس در هند و تحلیل وضعیت کنونی این صنعت صورت گرفته و به اهمیت راهبردی و آسیب‌پذیری‌های نوظهور در زنجیره تامین این فلز در کشور نامبرده اشاره شده است. در گزارش مذکور با تطبیق وضعیت اکوسیستم صنعت مس هند با شرایط فعلی صنعت جهانی فلز سرخ، شکاف‌های کلیدی در صنعت مذکور در این کشور آسیایی شناسایی شده و پیشنهاد‌های عملیاتی برای ایجاد زنجیره ارزشی مقاوم و قابل اتکا برای آن در آینده ارائه شده است.

اهداف گزارش آژانس بین‌المللی انرژی در خصوص صنعت مس هند

این گزارش با اهداف مشخصی تهیه شده و تلاش شده است تصویری جامع از وضعیت جهانی صنعت مس شامل استخراج، فرآوری و معاملاتی آن ارائه شود. همچنین، تقاضای هند برای مس در بخش‌های مرتبط با گذار به تجدیدپذیر‌ها و بخش‌های متعارف دیگر تا سال مالی ۲۰۳۰ برآورد شده و محدودیت‌های تولید داخلی، ریسک‌های زنجیره تامین جهانی و تاثیر سیاست گذاری‌های ملی بر استخراج، فرآوری و صنایع پایین‌دستی مس بررسی شده است.

به علاوه، میزان وابستگی هند به واردات در بخش‌های مختلف زنجیره ارزش از طریق تحلیل الگو‌های تجاری سنگ معدن، کنسانتره، کاتد و محصولات نیمه‌ساخته و ساخته شده مورد بررسی قرار گرفته و ظرفیت بازیافت مس در راستای حرکت به سوی اقتصاد چرخشی و فرصت‌ها و چالش‌های استفاده از منابع ثانویه در هند ارزیابی شده است. در نهایت، در این گزارش پیشنهاد‌های راهبردی برای سیاست‌گذاران و ذی‌نفعان کلیدی ارائه شده است تا زنجیره تامین مس در کشور هند، پایداری و قابلیت اتکای خود را به دست آورد.

چشم‌انداز جهانی صنعت مس

چشم‌انداز جهانی بازار مس به شدت متزلزل است؛ به گونه‌ای که تنها چند منطقه از جهان بر فرآیند استخراج فلز مذکور تسلط دارند و چین با در اختیار داشتن بیش از ۴۴ درصد از ظرفیت جهانی فرآوری آن، نقش اصلی را در زنجیره تامین این فلز ایفا می‌کند.

زنجیره تامین مس در مقیاس جهانی با مجموعه‌ای از ریسک‌های ژئوپلیتیکی، ملی‌سازی ذخایر معدنی داخلی، چالش‌های نظارتی و زیست‌محیطی روبه‌رو است. پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۵۰، تقاضای جهانی برای مس پالایش شده تحت تاثیر گذار به انرژی‌های تجدیدپذیر و افزایش نیاز به توسعه صنعتی‌سازی واحد‌های تولیدی، به حدود ۵۰ میلیون تن برسد.

چالش‌های کلیدی در زنجیره جهانی مس

۱. کاهش ذخایر و افت عیار کانسنگ‌ها: در حالی که ذخایر جهانی رو به کاهش و عیار سنگ‌های معدنی در حال افت است، سرمایه‌گذاری‌های اخیر در زمینه اکتشاف مس، نتایج قابل‌توجهی به همراه نداشته است.

طبق آخرین بررسی‌های صورت گرفته، تنها بخش اندکی از کشفیات جدید از ذخایر مس به مرحله توسعه معدنی رسیده‌اند. علاوه‌ بر این، در حال حاضر تمرکز اندکی بر مناطق با ذخایر معدنی بکر معطوف شده است که پتانسیل نهفته و کشف‌نشده‌ای از فلز سرخ در خود دارند.

۲. محدودیت‌های صادراتی: افزایش محدودیت‌های وضع شده بر صادرات بر مواد اولیه حیاتی از جمله مس، به منظور استفاده از ذخایر معدنی داخلی با هدف تقویت منافع اقتصادی ملی در کشور‌ها در حال شدت گرفتن است. به عنوان مثال، ممنوعیت برنامه‌ریزی شده دولت اندونزی در صادرات کنسانتره مس، خطر اختلال در ثبات عرضه جهانی این فلز را به همراه دارد.

۳. افزایش هزینه‌های فرآوری و کاهش شدید تعرفه‌های ذوب و پالایش: فرآوری سنگ معدن مس، مستلزم سرمایه‌گذاری اولیه و هزینه‌های عملیاتی بسیار بالایی است. به علاوه، افت مداوم عیار سنگ معدن موجب افزایش هزینه‌های تولید می‌شود.

در مقیاس جهانی، تعرفه‌های ذوب و پالایش مس به طور چشمگیری کاهش یافته که این امر، ناشی از افزایش ظرفیت واحد‌های ذوب در سمت تقاضا و هم‌زمان کمبود عرضه سنگ معدن و کنسانتره مس در بازار جهانی است. در نتیجه این وضعیت، حاشیه سود واحد‌های ذوب و پالایش و جذابیت سرمایه‌گذاری در این بخش کاهش یافته است.

۴. ریسک‌های ژئوپلیتیکی و خطرات زیست‌محیطی: بی‌ثباتی سیاسی در مناطق تامین‌کننده فلز همراه با محدودیت‌های صادراتی غیرمنتظره از سوی برخی کشورها، ریسک‌هایی جدی را در زنجیره جهانی فلز ایجاد کرده است. از سوی دیگر، کاهش عیار سنگ‌های معدنی سبب می‌شود فرآیند استخراج به میزان انرژی و آب بیشتری نیاز داشته باشد که به موازات آن، هزینه‌های عملیاتی و حمل‌ونقل نیز افزایش خواهد یافت.

در برخی از مناطق قاره آمریکای لاتین، معادن با کمبود دسترسی به منابع آبی و اعتراضات جوامع بومی به دلیل نگرانی‌های زیست‌محیطی مواجهند؛ در حالی که بخش معدن در آفریقا با چالش‌های حکمرانی و نظارتی دست‌وپنجه نرم می‌کند.

در مجموع، دستیابی هند به توازن پایدار میان رشد اقتصادی، نیاز فزاینده به انرژی و پایداری زیست‌محیطی، در گرو تدوین راهبردی جامع برای بخش مس خواهد بود؛ راهبردی که بتواند شکاف عرضه و تقاضای فلز سرخ را کاهش دهد و زنجیره تامین این فلز را در برابر ریسک‌های جهانی مقاوم‌تر سازد.

وضعیت صنعت مس در هند؛ چالش‌ها و چشم‌انداز‌ها

تعهد هند به دستیابی به اهداف طرح داخلی برایند انتشار کربن صفر تا سال ۲۰۷۰، همراه با تلاش برای تسریع روند گذار به انرژی‌های پاک و توسعه زیرساخت‌ها موجب خواهد شد به طور فزاینده‌ای تقاضای مس افزایش پیدا کند. با وجود اینکه حجم ذخایر قابل‌توجهی از فلز سرخ در هند وجود دارد، اما این کشور همچنان یک واردکننده محض این فلز به شمار می‌رود.

دلایل اصلی وضعیت ایجاد شده در صنعت مس هند را می‌توان عملکرد ضعیف در اجرای طرح‌های مرتبط با اکتشاف فلز سرخ، استفاده از فناوری‌های قدیمی، فرسودگی معادن فعلی، ناکارآمدی سیستم برگزارکننده مزایده‌ها در جذب سرمایه به منظور توسعه، اکتشاف و استخراج ذخایر معدنی جدید، کمبود سرمایه‌گذاری و مشارکت محدود بخش خصوصی عنوان کرد.

در صورتی که تولید فلز سرخ با نرخ ظرفیت بهره‌برداری فعلی در هند ادامه پیدا کند، ذخایر شناسایی شده مس در این کشور تنها برای حدود ۴۵ سال آینده کفاف تامین نیاز مصرف‌کنندگان را خواهد داد؛ موضوعی که ضرورت جست‌وجوی منابع جایگزین تامین و بهره‌گیری از ظرفیت بازیافت داخلی را دوچندان کرده است.

تعطیلی یکی از بزرگ‌ترین واحد‌های ذوب مس این کشور در شهر توتوکودی، موجب کاهش ۴۰ درصدی تولید کاتد مس در هند و در نتیجه افزایش وابستگی به واردات آن به این کشور شده است. علاوه‌ بر این، تامین مس از منابع ثانویه داخلی نیز محدود گزارش شده است، زیرا ظرفیت بازیافت مس در هند پایین است و زیرساخت‌های مرتبط هنوز در مراحل ابتدایی توسعه خود قرار دارند.

افزایش واردات محصولات ساخته شده حاوی مس نیز نشانه‌ای از ضعف در بخش فرآوری صنایع میانی داخلی و از دست رفتن فرصت طلایی به وجود آمده برای افزایش ارزش افزوده اقتصاد داخلی است.

زنجیره ارزش مس در هند

۱. صنایع بالادستی: در چارچوب سیاست‌گذاری‌های فعلی در بخش معدن هند، پتانسیل زمین‌شناختی این کشور همچنان به طور کامل شناسایی و مورد بهره‌برداری قرار نگرفته است. پیچیدگی سیستم برگزاری مزایده‌ها، تاخیر در دریافت مجوز‌های قانونی و قوانین دست‌وپاگیر اداری، از جمله عواملی به شمار می‌آیند که سبب کاهش جذابیت سرمایه‌گذاری در این بخش شده‌اند.

در همین راستا، تنها شرکت فعال در استخراج مس هند یعنی شرکت «Hindustan Copper Limited» با ناکارآمدی عملیاتی مواجه بوده که به رکود در تولید سنگ معدن و کنسانتره در این کشور منجر شده است.

۲. صنایع میانی: کمبود مواد اولیه، ناکارآمدی‌های فعلی در استفاده از فناوری‌های جدید و کاهش شدید تعرفه‌های ذوب و پالایش، منجر به کاهش رقابت‌پذیری در صنایع میانی مس در هند شده است. با توجه به تعطیلی واحد ذوب «Sterlite» در شهر توتوکودی به دلیل عدم رعایت الزامات زیست‌محیطی، در حال حاضر شرکت «Hindalco» تنها تولیدکننده مس تصفیه‌شده در هند به شمار می‌رود.

آغاز فعالیت واحد جدید تولید مس «Kutch Copper Limited» به عنوان زیرمجموعه هلدینگ «Adani Group» با ظرفیت ۵۰۰ هزار تن در سال، گامی مهم در جهت افزایش ظرفیت تولید داخلی فلز سرخ محسوب می‌شود. به علاه، قرار است یک واحد تولید مس دیگر با ظرفیت تولید مشابه در هند تا سال ۲۰۲۹ به مرحله بهره‌برداری کامل برسد.

۳. صنایع پایین‌دستی: وابستگی فزاینده هند به محصولات ساخته شده وارداتی حاوی مس، موجب شده است ظرفیت فرآوری داخلی فلز سرخ روندی نزولی را تجربه کند. از سوی دیگر، ظرفیت تولید داخلی کاتد در هند پاسخ‌گوی نیاز صنایع پایین‌دستی به فلز مس نیست.

با این وجود، امضای توافق‌نامه‌های تجاری و اجرای سیاست‌گذاری‌های وارداتی جدید، روند واردات کاتد مس بدون دریافت تعرفه گمرکی را تسهیل کرده است. علاوه‌ بر این، تسهیل واردات محصولات ساخته شده حاوی مس به هند که بسیاری از آنها یارانه صادراتی از کشور مبدا دریافت می‌کنند، باعث افت تمایل به رقابت میان تولیدکنندگان داخلی در صنایع میانی و پایین‌دستی مس شده است.

۴. صنعت بازیافت: زیرساخت صنعت بازیافت مس در هند همچنان ضعیف بوده و فاقد یک سیستم منسجم نظارتی موثر است؛ مساله‌ای که نگرانی‌هایی درباره ایمنی و خلوص محصولات بازیافتی را ایجاد کرده است. با توجه به ظرفیت بالای بازیافت مس از قراضه‌های صنعتی و پسماند‌های الکترونیکی، لازم است بازار داخلی قراضه به صورت رسمی از سوی دولت سازمان‌دهی شود و تحت نظارت بخش‌های اداری مربوطه قرار گیرد.

وضعیت بازار عرضه و تقاضای مس در هند

هند از سال مالی ۲۰۱۹ به یک واردکننده محض کاتد مسی تبدیل شده؛ در حالی که واردات سنگ معدن و کنسانتره به این کشور به دلیل کاهش ظرفیت فرآوری داخلی روندی نزولی را به ثبت رسانده است.

در راستای تامین پایدار مواد اولیه مورد نیاز صنایع تولیدی، هند در نظر دارد رویکرد متنوع‌سازی را در منابع وارداتی خود در پیش بگیرد. با این وجود، ممنوعیت صادرات کنسانتره مس از سوی اندونزی به عنوان یکی از منابع اصلی تامین‌کننده هند، تهدیدی جدی برای ثبات روند واردات این محصول به هند محسوب می‌شود.

هند سال‌هاست که یک واردکننده محض محصولاتی مانند سیم، مفتول، لوله و میله‌های مسی بوده است. با این حال، ایجاد وضعیت مازاد در حجم صادرات مفتول‌های مسی در هند طی سال‌های اخیر نشان داده است که صنایع تولیدی داخلی و رقابت‌پذیری صادراتی برخی محصولات مسی در این کشور روند روبه‌رشدی را تجربه کرده است.

سیاست‌گذاری‌ها و راهبرد‌های ارائه شده هند برای پایداری در زنجیره تامین مس

برای تداوم روند افزایشی حاشیه سود واحد‌های ذوب مس هند که در سال‌های اخیر با کاهش درآمد روبه‌رو بوده‌اند، توصیه می‌شود این واحد‌ها رویکرد تنوع‌بخشی منابع کسب درآمدی خود از طریق تولید محصولات جانبی با ارزش افزوده بالا مانند اسید سولفوریک، طلا، نقره و همچنین تولید محصولات نیمه‌ساخته مسی مانند مس بلیستر، آند‌ها و قراضه‌های فلزی را در پیش بگیرند.

علاوه‌براین، همکاری‌های راهبردی از جمله سرمایه‌گذاری‌های مشترک و امضای تفاهم‌نامه‌های تجاری بلندمدت میان بخش‌های استخراج، فرآوری و صنایع پایین‌دستی هند می‌تواند نقش موثری در به‌کارگیری فناوری‌های نوین، کاهش ریسک و بهره‌مندی از کسب مزیت کاهش هزینه‌کرد‌ها در اثر افزایش حجم تولید را به همراه داشته باشد.

تقویت پیاده‌سازی چارچوب‌های تعیین شده فعلی برای مقررات زیست‌محیطی نیز از اهمیت بالایی برخوردار است. به علاوه، شرکت‌های داخلی باید به کسب گواهی‌نامه‌های بین‌المللی معتبر نظیر «Copper Mark» ترغیب شوند تا با اتکا به ارزیابی‌های مستقل و شفافیت نهاد‌های ثالث، اعتبار خود را در حوزه تامین، فرآوری و بازیافت مسئولانه در صنعت مس افزایش دهند.

با افزایش چشمگیر ظرفیت تولید شرکت «Kutch Copper»، انتظار می‌رود عرضه داخلی کاتد مس را به طور قابل توجهی افزایش یابد و قیمت‌های خرید مواد اولیه برای صنایع پایین‌دستی روندی نزولی را به ثبت برساند؛ عاملی که می‌تواند هند را از یک واردکننده محض به تولیدکننده و صادرکننده بالقوه کاتد مسی تبدیل کند.

برای تحقق این هدف، لازم است در توافق‌نامه‌های تجاری و ساختار‌های تعرفه‌ای با کشور‌های عضو اتحادیه کشور‌های جنوب شرق آسیا، ژاپن، کره‌جنوبی و امارات بازنگری شوند. همچنین، زمینه‌سازی برای افزایش فرایند ادغام و اکتساب شرکت‌های فعال در صنعت مس و بازنگری در دستورالعمل‌های کنترل کیفیت برای تضمین روند تامین پایدار کاتد مسی در بازار داخلی و ارتقای بهره‌وری در آن ضروری خواهد بود.

تقویت ساختار نظارتی در صنعت بازیافت مس هند

انتظار می‌رود بخش غیررسمی فعال در جمع‌آوری، تفکیک و بازفرآوری قراضه مسی در هند، تحت نظارت و ساختار جدید مقرراتی در آینده نزدیک قرار بگیرد تا استاندارد‌های ایمنی و زیست‌محیطی رعایت شوند. ایجاد یک بازار ثانویه منسجم برای مس بازیافتی در این کشور ضروری است؛ بازاری که ضمن برقراری ارتباط مستقیم میان فروشندگان قراضه، بازیافت‌کنندگان و فرآوری‌کنندگان فلز سرخ، فرآیند عرضه و تجارت را تسهیل کند.

به عبارت دیگر، صنایع مس هند باید ترغیب شوند تا از مواد اولیه بازیافتی استفاده کنند و این فرآیند باید بر اساس اصول بنیادین اقتصاد چرخشی صورت پذیرد. همچنین، مقررات مربوط به مسوولیت‌پذیری در افزایش ظرفیت تولید باید به طور موثر اجرایی شود تا مدیریت پسماند در پایان عمر محصولات مستهلک شده حاوی مس و بازیابی منابع ارزشمند آن به درستی انجام گیرد.

از سوی دیگر، دولت هند باید به طور فعالانه با کشور‌های دارای ذخایر و ظرفیت تولید بالای مس مانند شیلی، پرو، جمهوری دموکراتیک کنگو، استرالیا و زامبیا از طریق گسترش دیپلماسی، سرمایه‌گذاری‌های راهبردی و مشارکت‌های موثر تعامل خود را افزایش دهد.

علاوه بر همکاری‌های بخش دولتی با یکدیگر، گسترش همکاری‌ها میان بخش دولتی و خصوصی در فرآیند اکتشاف، تبادل فناوری، فرآوری و بازیافت مس در هند ضروری است. همچنین باید از ظرفیت نهاد‌های با مسوولیت چندگانه و توافق‌های تجاری و خرید تضمینی مواد اولیه برای تضمین پایداری در زنجیره تامین مس داخلی هند به درستی استفاده شود.

مسیر پیش‌ روی صنعت مس در هند

افزایش روزافزون تقاضای مس در هند، مستلزم تدوین راهبردی جامع و یکپارچه است که زنجیره ارزش داخلی را با شراکت‌های بین‌المللی، تزریق فناوری‌های نوین و الزامات توسعه پایدار پیوند دهد.

تقویت ظرفیت تولید در صنایع بالادستی و میانی مس در هند، همراه با گسترش پویایی در صنایع پایین‌دستی و صنایع تولیدی، کلید دستیابی به توازن میان عرضه و تقاضا و افزایش ارزش افزوده اقتصادی در صنعت مس داخلی هند خواهد بود.

با اجرای سیاست‌گذاری‌های هدفمند و بهره‌گیری از بهترین رویه‌های بین‌المللی، هند می‌تواند خودکفایی در صنعت مس داخلی را تقویت و زنجیره تامینی قابل اتکا و پایدار برای حمایت از رشد صنعتی و گذار به تجدیدپذیر‌ها در آینده ایجاد کند.

منبع: روزگار معدن