بازار سنگ آهن در آستانه تحول

‌می‌متالز - مؤسسه معتبر S&P Global Commodity Insights در تازه‌ترین گزارش خود از آغاز دوره‌ای جدید در بازار جهانی سنگ‌ آهن خبر داده است.

به گزارش می‌متالز، از ژانویه ۲۰۲۶، شاخص مرجع معاملات اسپات سنگ آهن (IODEX) دیگر بر اساس عیار ۶۲ درصد محاسبه نخواهد شد و پایه قیمت‌گذاری به عیار ۶۱ درصد تغییر می‌کند، هم‌زمان با پذیرش ناخالصی‌های بالاتر شامل سیلیس، آلومینا و فسفر. این تحول نه‌تنها کیفیت کلی سنگ آهن عرضه‌شده در بازار‌های جهانی را کاهش می‌دهد، بلکه ساختار قرارداد‌های بلندمدت، استراتژی‌های صادرات و واردات و مدیریت اختلاط مواد خام را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد.

گزارشی از بازار سنگ آهن و فولاد نشان می‌دهد که دنیا در آستانه یک تحول گسترده قرار دارد؛ مؤسسه معتبر S&P Global Commodity Insights اخیراً در گزارش اکتبر ۲۰۲۵ خود، آغاز دوره‌ای جدید در قیمت‌گذاری سنگ آهن جهانی را اعلام کرده است، تغییری که تأثیرات آن بر زنجیره تأمین فولاد در ایران قابل ملاحظه خواهد بود.

محور تحول: تغییر پایه قیمت‌گذاری سنگ آهن

طبق اعلام S&P Global، از ۲ ژانویه ۲۰۲۶ شاخص IODEX، که معیار مرجع معاملات سنگ آهن اسپات محسوب می‌شود، دیگر بر اساس سنگ آهن با عیار ۶۲ درصد محاسبه نخواهد شد. بلکه مبنای تازه قیمت‌گذاری بر عیار ۶۱ درصد خواهد بود، هم‌زمان با پذیرش ناخالصی بیشتر سنگ آهن (افزایش سیلیس، آلومینا و فسفر) در معیار‌های کیفیت. این تغییر زمینه را برای انطباق بازار با واقعیت‌های جدید عرضه فراهم می‌کند و نشان‌دهنده کاهش کیفیت کلی سنگ آهن عرضه‌شده در بازار‌های جهانی است.

این اقدام مطابق برنامه اعلام شده قبلی است که با بازبینی مشخصات شاخص IODEX همراه شده است.

بازی قدرت و قرارداد‌های بین‌المللی

این تحول با حساسیت بازیگران بزرگ بازار همراه است. مذاکرات قرارداد‌های بلندمدت بین گروه منابع معدنی چین (CMRG) و شرکت‌هایی، چون BHP و Rio Tinto همچنان با پیچیدگی موجه است. در همین حال، برخی معاملات تحویل ژانویه ۲۰۲۶ بر مبنای معیار ۶۱ درصد انجام شده‌اند و حتی محصولی با عیار ۶۲ درصد با قیمت مبتنی بر شاخص جدید به فروش رسیده است که نشانه‌ای از پذیرش تدریجی بازار است.

این روند احتمالاً باعث جابه‌جایی قدرت قیمت‌گذاری از تولیدکنندگان بزرگ به بازیگران توانمندتر در مدیریت کیفیت و اختلاط خواهد شد.

وضعیت فعلی بازار و داده‌های قیمتی

اگرچه پیش‌بینی دقیق برای سال ۲۰۲۶ دشوار است، گزارش‌های مؤسسه نشان می‌دهند که بازار در سه‌ماهه چهارم ۲۰۲۵ همچنان تحت فشار فراوان قرار خواهد داشت. در سپتامبر ۲۰۲۵:

قیمت سنگ آهن عیار ۶۲ درصد (CFR چین) برابر ۱۰۵٫۲۹ دلار بر تن گزارش شده است، با افزایشی در حدود ۳٫۴۸ دلار نسبت به ماه قبل.

زغال‌ سنگ کک‌شو ممتاز (FOB استرالیا) در حدود ۱۸۷٫۴۶ دلار بر تن معامله شده است.

قراضه HMS برای بازار ترکیه (CFR) به نرخ ۳۳۹٫۵۵ دلار بر تن رسیده که کاهش تقریباً ۱٫۹۸ درصد نسبت به ماه قبل دارد.

تحلیلگران S&P می‌گویند که موجودی بالای سنگ آهن در بنادر چین و سرعت پایین گرفتن سفارشات فولادی مانع از جهش شدید قیمت خواهند بود.

پیام برای بازار ایران: فرصت و چالش توأمان

برای ایران که یکی از تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان مهم سنگ آهن و فولاد منطقه‌ای است، این تحول پیامد‌های جدی و هم فرصت‌هایی بزرگ به همراه دارد:

لزوم بازنگری استراتژی اختلاط (Blending): با پذیرش عیار پایین‌تر، ترکیب مواد خام باید دقیق‌تر مدیریت شود تا کیفیت نهایی حفظ شود.

تعدیل قرارداد‌های صادراتی و وارداتی: لازم است تعهدات قراردادی بر اساس معیار جدید بازنویسی شود و احتمالاً قیمت‌های پایه اصلاح شوند.

افزایش تمرکز بر فرآوری و حذف ناخالصی: فناوری‌های جداسازی ناخالصی، ارتقای کنترل کیفیت و سرمایه‌گذاری در تصفیه مواد معدنی اهمیت بیشتری خواهند یافت.

مزیت رقابتی برای تولیدکنندگان چابک: کسانی که سریع‌تر بتوانند خود را با معیار جدید وفق دهند، می‌توانند سهم بازار بیشتری کسب کنند.

اگرچه این تغییر ممکن است فشار کوتاه‌مدتی بر تولیدکنندگان وارد کند، اما کسانی که امروز آماده شوند، می‌توانند در دوره بعدی بازار سهم برجسته‌ای داشته باشند.

منبع: پایگاه خبری - تحلیلی ایراسین