از مخالفت با ذوب آهن تا فشار بر صنعت فولاد

‌می‌متالز - حمله به صنعت فولاد نشان می‌دهد که رویکرد غرب نسبت به توسعه صنعتی ایران، از اوایل دهه ۱۳۴۰ شمسی تاکنون تغییر بنیادینی نکرده است؛ همان نگاهی که با شکل‌گیری صنایع بالادستی و ایجاد زیرساخت‌های مادر در کشور‌های در حال توسعه موافق نبود.

‌می‌متالز به نقل از ایراسین، حمله به صنعت فولاد نشان می‌دهد که رویکرد غرب نسبت به توسعه صنعتی ایران، از اوایل دهه ۱۳۴۰ شمسی تاکنون تغییر بنیادینی نکرده است؛ همان نگاهی که با شکل‌گیری صنایع بالادستی و ایجاد زیرساخت‌های مادر در کشور‌های در حال توسعه موافق نبود. در سال ۱۳۴۳، زمانی که ایران به‌ دنبال ایجاد صنعت فولاد و راه‌اندازی پروژه ذوب‌ آهن بود، مذاکرات اولیه با کشور‌های غربی به نتیجه نرسید و عملاً مسیر این پروژه با مانع و تعلل مواجه شد. در شرایطی که توسعه صنعتی بدون فولاد ممکن نبود، این بی‌میلی یا مخالفت باعث شد ایران نتواند از مسیر همکاری با غرب به این هدف برسد.

در ادامه، حکومت پهلوی ناچار شد برای تحقق این پروژه به سمت بلوک شرق حرکت کند و قرارداد ساخت ذوب‌ آهن با اتحاد جماهیر شوروی منعقد شد. این تصمیم در میانه فضای دوقطبی جنگ سرد، یک انتخاب استراتژیک بود تا ایران بتواند پایه‌های صنعت سنگین خود را بنا کند. نتیجه این همکاری، شکل‌گیری ذوب‌ آهن اصفهان در اواخر دهه ۱۳۴۰ و اوایل دهه ۱۳۵۰ بود؛ صنعتی که به‌ عنوان یکی از زیرساخت‌های اصلی توسعه کشور شناخته می‌شود و نقش مهمی در شکل‌گیری سایر صنایع از جمله ساختمان، ماشین‌سازی و صنایع دفاعی ایفا کرد.

امروز نیز با گذشت بیش از شش دهه، همان الگوی فشار و محدودسازی در قبال صنعت فولاد ایران دیده می‌شود؛ این بار نه در قالب عدم همکاری، بلکه در قالب تحریم‌ها، محدودیت‌های صادراتی و تلاش برای تضعیف ظرفیت‌های تولیدی. تداوم این رویکرد نشان می‌دهد که مساله اصلی، صرفاً یک مقطع تاریخی نبوده، بلکه مخالفت با تقویت مزیت‌های راهبردی و صنعتی ایران در بلندمدت است؛ مسیری که از دهه ۱۳۴۰ آغاز شد و تا امروز در اشکال جدیدی ادامه یافته است.

نویسنده: مجید میرزایی

منبع: ایراسین