اسلب؛ حلقه راهبردی زنجیره فولاد در روز‌های حساس اقتصاد ایران

‌می‌متالز - صنعت فولاد ایران در یکی از پیچیده‌ترین مقاطع خود طی سال‌های اخیر قرار گرفته است. محدودیت‌های انرژی، فشار بر صادرات غیرنفتی، تحولات منطقه‌ای و ضرورت حفظ جریان تولید در صنایع مادر، شرایطی را ایجاد کرده که استفاده حداکثری از ظرفیت واحد‌های راهبردی فولادسازی بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در چنین فضایی، واحد‌های تولیدکننده اسلب مثل فولاد هرمزگان به عنوان تأمین‌کنندگان اصلی خوراک صنایع نورد و تولیدکنندگان ورق‌های فولادی، نقشی فراتر از یک بنگاه صنعتی بر عهده دارند و به یکی از مؤلفه‌های امنیت تولید کشور تبدیل شده‌اند.

به گزارش می‌متالز، صنعت فولاد طی سال‌های اخیر بار‌ها تحت تأثیر محدودیت‌های برق و گاز قرار گرفته و بخشی از ظرفیت تولید کشور در عمل بلااستفاده مانده است. داده‌های منتشرشده در سال ۲۰۲۵ نشان می‌دهد محدودیت‌های انرژی موجب کاهش تولید فولاد کشور و افت بخشی از ظرفیت عملیاتی واحد‌های فولادی شده است. کارشناسان معتقدند در چنین شرایطی حفظ تولید در واحد‌های دارای زیرساخت مناسب و قابلیت تداوم فعالیت، به یک ضرورت ملی تبدیل می‌شود.

اهمیت این موضوع زمانی بیشتر مشخص می‌شود که بدانیم اسلب، ماده اولیه تولید انواع ورق‌های گرم، سرد، گالوانیزه، لوله‌های انتقال انرژی، صنایع کشتی‌سازی، خودروسازی و پروژه‌های عمرانی است. در واقع هرگونه اختلال در تولید اسلب، اثر خود را در بخش‌های مختلف اقتصاد نشان می‌دهد. از این منظر، استمرار فعالیت واحد‌های اسلب ساز تنها به معنای حفظ تولید یک محصول فولادی نیست، بلکه به منزله پشتیبانی از ده‌ها صنعت پایین دستی و جلوگیری از ایجاد گلوگاه در زنجیره ارزش فولاد کشور است.

بررسی روند تجارت فولاد ایران نیز نشان می‌دهد محصولات نیمه نهایی همچنان سهم قابل توجهی در صادرات فولاد کشور دارند. آمار‌ها نشان می‌دهد، صادرات اسلب در سال ۲۰۲۵ رشد چشمگیری را تجربه کرده و به یکی از مهم‌ترین منابع ارزآوری صنعت فولاد تبدیل شده است. صادرات اسلب ایران در برخی دوره‌ها بیش از ۴۴ درصد رشد داشته که نشان دهنده اهمیت این محصول در بازار‌های بین‌المللی است.

در شرایط کنونی که اقتصاد ایران بیش از گذشته به توسعه صادرات غیرنفتی نیاز دارد، بهره برداری کامل از ظرفیت واحد‌های تولیدکننده اسلب می‌تواند به تقویت درآمد‌های ارزی کشور کمک کند. تجربه سال‌های اخیر نشان داده است هر زمان تولید فولاد نیمه نهایی با محدودیت مواجه شده، صادرات نیز تحت فشار قرار گرفته و بخشی از بازار‌های هدف در اختیار رقبا قرار گرفته است. از این رو حفظ ظرفیت تولید در واحد‌های بزرگ جنوب کشور را می‌توان در راستای سیاست‌های کلان توسعه صادرات و تقویت تاب آوری اقتصادی ارزیابی کرد.

از سوی دیگر، تحولات ماه‌های گذشته در منطقه و آسیب دیدگی بخشی از ظرفیت فولاد کشور، اهمیت واحد‌های برخوردار از توان تولید پایدار را دوچندان کرده است. گزارش‌های بین‌المللی نشان می‌دهد بخشی از ظرفیت فولاد ایران در جریان تنش‌های اخیر از مدار تولید خارج شده و بازار داخلی برای حفظ تعادل عرضه به ظرفیت سایر واحد‌های فعال وابسته‌تر شده است. در چنین فضایی، هر واحدی که بتواند با حداکثر توان به تولید ادامه دهد، در عمل در حال ایفای نقشی فراتر از مسوولیت بنگاهی و در راستای حفظ تعادل بازار فولاد کشور است. فولاد هرمزگان از واحد‌هایی است که می‌تواند در این زمینه نقش آفرینی پررنگی داشته اشد.

موضوع مهم دیگر، هماهنگی میان شرکت‌های بالادستی و پایین‌دستی زنجیره فولاد است. تجربه کشور‌های بزرگ فولادساز جهان نشان می‌دهد موفقیت این صنعت زمانی حاصل می‌شود که حلقه‌های مختلف زنجیره از معدن تا محصول نهایی به صورت یکپارچه عمل کنند. در ایران نیز شرکت‌های بزرگ معدنی و فولادی مثل فولاد هرمزگان طی سال‌های اخیر تلاش کرده‌اند با توسعه ظرفیت‌های تولید، از ایجاد شکاف در زنجیره جلوگیری کنند. در این میان، واحد‌های اسلب ساز به عنوان حلقه واسط میان فولاد خام و صنایع نورد، نقش تعیین‌کننده‌ای در موفقیت این راهبرد دارند.

در نهایت، آنچه امروز برای صنعت فولاد ایران اهمیت دارد تنها افزایش تولید نیست بلکه حفظ پایداری زنجیره ارزش، تأمین نیاز صنایع داخلی، حمایت از صادرات غیرنفتی و همراهی با سیاست‌های کلان اقتصادی کشور است. در این چارچوب، استفاده کامل از ظرفیت واحد‌های راهبردی تولید اسلب در جنوب کشور را می‌توان بخشی از راهبرد ملی حفظ تولید و تقویت تاب آوری صنعتی دانست؛ راهبردی که آثار آن نه تنها در بازار فولاد بلکه در کل اقتصاد کشور قابل مشاهده خواهد بود.

منبع: تیتر ۲۰