کردستان و الگوی مشارکتی در منابع‌طبیعی؛ از مردم تا معادن پای کار آبخیز

‌می‌متالز - مدیرکل منابع طبیعی کردستان از اجرای ۱۰۸ پروژه مشارکتی و ورود معادن به آبخیزداری در استان خبر داد.

به گزارش می‌متالز، در شرایطی که منابع طبیعی کشور با فشار‌های فزاینده‌ای همچون تغییر اقلیم، فرسایش خاک، کاهش پوشش گیاهی و تشدید مخاطرات طبیعی مواجه است، مساله تأمین منابع مالی و انسانی برای حفاظت از این سرمایه‌های حیاتی به یکی از چالش‌های اصلی حکمرانی محیط‌زیست تبدیل شده است.

در چنین بستری، تغییر رویکرد از مدیریت صرفاً دولتی به سمت حکمرانی مشارکتی، نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر تلقی می‌شود.

استان کردستان در سال‌های اخیر تلاش کرده است این رویکرد را از سطح شعار به مرحله اجرا برساند و مدل تازه‌ای از مشارکت جوامع محلی، خیرین و بخش‌های اقتصادی را در حفاظت از منابع طبیعی شکل دهد.

این تجربه، به‌ویژه در حوزه آبخیزداری، نشان می‌دهد که بدون مشارکت واقعی مردم و بخش خصوصی، امکان مقابله پایدار با بحران‌های محیط‌زیستی وجود ندارد. در همین چارچوب، ورود مسوولیت‌های اجتماعی معادن به پروژه‌های منابع طبیعی، به‌عنوان یک ظرفیت جدید، مورد توجه قرار گرفته است.

اکنون کردستان به‌عنوان یکی از استان‌های پیشرو در این حوزه، در حال تثبیت الگویی است که می‌تواند در سطح ملی نیز مورد استفاده قرار گیرد.

بهزاد شریفی‌پور، مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان کردستان، با اشاره به رویکرد مشارکت‌محور در اجرای پروژه‌های این حوزه اظهار کرد: هدف اصلی، تحقق شعار «منابع طبیعی با مردم و برای مردم» است.

به گفته او، اداره‌کل منابع طبیعی استان تا کنون ۱۰۸ پروژه مشارکتی را با ارزش بیش از ۲۱۰ میلیارد ریال و با حضور فعال جوامع محلی و استفاده از ظرفیت مسوولیت‌های اجتماعی به اجرا رسانده است.

شریفی‌پور افزود: در کنار این پروژه‌ها، ۲۱ طرح جدید نیز در قالب مسوولیت‌های اجتماعی معادن تعریف شده که شامل اجرای ۸ هزار و ۸۲۳ مترمکعب عملیات مکانیکی آبخیزداری و ۷ هزار هکتار مطالعات تفصیلی و اجرایی است.

وی تأکید کرد: این حجم از مشارکت، کردستان را در ردیف استان‌های پیشرو کشور در بهره‌گیری از ظرفیت‌های فرابخشی برای حفاظت از منابع طبیعی قرار داده است.

مدیرکل منابع طبیعی استان کردستان ادامه داد: ورود بخش معدن به پروژه‌های آبخیزداری، نمونه‌ای از پیوند میان توسعه اقتصادی و حفاظت محیط‌ زیست است که در قالب مسوولیت اجتماعی دنبال می‌شود.

او همچنین نقش جوامع محلی را در موفقیت این طرح‌ها تعیین‌کننده دانست و گفت: مشارکت مردم موجب افزایش اثربخشی پروژه‌ها، تقویت سرمایه اجتماعی و پایداری نتایج در بلندمدت شده است.

شریفی‌پور با اشاره به اثرات این اقدامات در مدیریت مخاطرات طبیعی اظهار داشت: اجرای طرح‌های آبخیزداری نقش مهمی در کاهش خسارات ناشی از سیلاب، فرسایش خاک و تقویت امنیت آبی دارد.

مدیرکل منابع طبیعی استان کردستان بیان کرد: این اقدامات در راستای تحقق اهداف بند (خ) ماده ۲۰ قانون برنامه هفتم توسعه و با هدف جلب مشارکت اشخاص حقیقی و حقوقی در حفاظت از منابع طبیعی دنبال می‌شود.

بر اساس این گزارش؛ تجربه کردستان نشان می‌دهد که اتکا صرف به منابع دولتی در حوزه منابع طبیعی دیگر پاسخگو نیست و مدل‌های مشارکتی می‌توانند خلأ‌های جدی این بخش را جبران کنند.

با این حال، تداوم و تعمیق این مسیر نیازمند نظارت دقیق، شفافیت در تخصیص منابع و جلوگیری از تبدیل مسوولیت‌های اجتماعی به اقدامات نمادین و غیراثرگذار است.

اگر این الگو به‌درستی تثبیت و تعمیم داده شود، می‌تواند به یک مدل ملی در حکمرانی منابع طبیعی تبدیل شود؛ در غیر این صورت، خطر محدود شدن آن به چند پروژه پراکنده و مقطعی همچنان باقی خواهد ماند.

منبع: خبرگزاری تسنیم