زنجیره ارزش، برگ برنده فولاد مبارکه

به گزارش می‌متالز، صنعت فولاد به‌ عنوان یکی از پیشران‌های اصلی توسعه صنعتی، تنها با افزایش ظرفیت تولید و صادرات فولاد خام به جایگاه رقابتی پایدار دست نخواهد یافت. تجربه کشور‌های پیشرو در این صنعت از جمله آلمان، ژاپن، کره‌جنوبی و چین نشان می‌دهد که بیشترین ارزش اقتصادی در حلقه‌های انتهایی زنجیره فولاد، یعنی تولید محصولات با فناوری بالا، قطعات صنعتی، فولاد‌های ویژه و صنایع پایین‌دستی ایجاد می‌شود. از همین رو، تکمیل زنجیره ارزش به یکی از مهم‌ترین راهبرد‌های توسعه صنعتی در جهان تبدیل شده است.

در ایران نیز اسناد بالادستی از جمله سند تحول دولت، سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی، برنامه هفتم پیشرفت و همچنین سند چشم‌انداز صنعت فولاد کشور بر حرکت از خام‌فروشی به سمت تولید محصولات با ارزش افزوده بیشتر، توسعه صنایع دانش‌بنیان، داخلی‌سازی فناوری و افزایش سهم صادرات محصولات نهایی تأکید دارند. در چنین شرایطی، فولاد مبارکه به‌ عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده فولاد تخت خاورمیانه، راهبرد جدیدی را برای توسعه زنجیره ارزش و گسترش حضور در صنایع پایین‌دستی دنبال می‌کند؛ رویکردی که علاوه بر افزایش ارزش افزوده، می‌تواند به توسعه فناوری، رونق ماشین‌سازی، تقویت شرکت‌های دانش‌بنیان و ارتقای صادرات غیرنفتی کشور منجر شود.

بر همین اساس، در گفت‌و‌گو با محمدرضا جبارزارع، رئیس گروه صنعتی همگام خودرو آسیا، ابعاد مختلف این راهبرد، فرصت‌های پیش‌روی صنایع پایین‌دستی، نقش سازندگان داخلی تجهیزات و تأثیر توسعه زنجیره ارزش بر آینده صنعت فولاد و صادرات صنعتی کشور را بررسی کرده است.

رئیس گروه صنعتی همگام خودرو آسیا، با تأکید بر اینکه توسعه زنجیره ارزش، مسیر آینده صنعت فولاد ایران است، گفت: فولاد مبارکه با عبور از نقش یک تولیدکننده صرف فولاد و حرکت به سمت توسعه صنایع پایین‌دستی، در حال ایفای نقشی راهبردی در تحول صنعتی کشور است؛ رویکردی که می‌تواند ارزش افزوده تولید، اشتغال تخصصی، صادرات غیرنفتی و توان فناورانه کشور را به شکل قابل توجهی افزایش دهد.

فولاد مبارکه از فولادسازی به پیشران زنجیره ارزش تبدیل شده است

جبارزارع در ارزیابی رویکرد جدید فولاد مبارکه اظهار کرد: حرکت فولاد مبارکه از یک بنگاه صرفاً فولادساز به سمت ایفای نقش «پیشران توسعه زنجیره ارزش» را باید یکی از مهم‌ترین تحولات راهبردی صنعت فولاد کشور در دهه اخیر دانست. تجربه کشور‌های صنعتی نشان می‌دهد مزیت رقابتی پایدار نه در تولید مواد اولیه و محصولات نیمه‌ساخته، بلکه در توسعه صنایع تکمیلی، فناوری‌های پیشرفته و تولید محصولات نهایی شکل می‌گیرد.

رئیس گروه صنعتی همگام خودرو آسیا با بیان اینکه فولاد مبارکه امروز به سطح قابل توجهی از بلوغ صنعتی، مالی و فناورانه دست یافته است، تصریح کرد: این مجموعه اکنون ظرفیت آن را دارد که به‌ عنوان یک لیدر صنعتی، نقش محوری در اکوسیستم تولید کشور ایفا کند. توسعه صنایع پایین‌دستی موجب ایجاد ارزش افزوده بیشتر در داخل کشور، کاهش وابستگی به واردات محصولات تخصصی و فراهم شدن زمینه شکل‌گیری صد‌ها کسب‌وکار صنعتی و دانش‌بنیان خواهد شد.

جبارزارع تأکید کرد: این رویکرد، گامی مهم در مسیر گذار از اقتصاد مبتنی بر خام‌فروشی به اقتصادی مبتنی بر فناوری، نوآوری و ارزش‌آفرینی است.

توسعه پایین‌دستی، بازار بزرگی برای سازندگان تجهیزات داخلی ایجاد می‌کند

وی درباره فرصت‌های ایجادشده برای شرکت‌های ماشین‌سازی و سازندگان تجهیزات داخلی گفت: توسعه صنایع پایین‌دستی عملاً یک بازار بزرگ، پایدار و بلندمدت برای سازندگان داخلی ماشین‌آلات و تجهیزات صنعتی ایجاد خواهد کرد.

به گفته رئیس گروه صنعتی همگام خودرو آسیا، هر واحد جدید در حوزه فرآوری، پوشش‌دهی، شکل‌دهی، تولید قطعات صنعتی، تجهیزات انرژی یا صنایع پیشرفته فولادی، به طیف گسترده‌ای از ماشین‌آلات، خطوط تولید، سامانه‌های اتوماسیون، تجهیزات انتقال مواد، ابزار دقیق و خدمات مهندسی نیاز خواهد داشت. این شرایط فرصتی ارزشمند برای شرکت‌های ماشین‌سازی کشور فراهم می‌کند تا از جایگاه پیمانکار صرف خارج شده و به شریک فناور صنایع بزرگ تبدیل شوند.

جبارزارع ادامه داد: اگر این فرآیند به‌درستی مدیریت شود، زمینه شکل‌گیری نسل جدیدی از شرکت‌های صنعتی فراهم خواهد شد که علاوه بر تأمین نیاز داخل، توان صادرات تجهیزات و خدمات فنی و مهندسی به بازار‌های منطقه‌ای را نیز خواهند داشت.

سازندگان داخلی باید به سمت فناوری‌های نوین حرکت کنند

رئیس گروه صنعتی همگام خودرو آسیا درباره نیاز‌های فناورانه صنایع پایین‌دستی فولاد اظهار کرد: امروز رقابت در صنعت فولاد بیش از آنکه بر حجم تولید استوار باشد، بر کیفیت، دقت، فناوری و نوآوری متمرکز شده است.

وی مهم‌ترین نیاز‌های فناورانه این بخش را شامل توسعه تجهیزات پیشرفته فرآوری و تکمیل محصولات فولادی، فناوری‌های نوین پوشش‌دهی و عملیات سطحی، سامانه‌های اتوماسیون صنعتی، هوش مصنوعی و کنترل هوشمند، تجهیزات تولید فولاد‌های ویژه و آلیاژی، فناوری‌های کاهش مصرف انرژی و افزایش بهره‌وری، سامانه‌های پایش برخط کیفیت و نگهداری پیشگویانه و همچنین فناوری‌های مرتبط با فولاد سبز و کاهش انتشار کربن عنوان کرد.

جبارزارع تأکید کرد: سازندگان داخلی باید هرچه سریع‌تر از فضای ساخت سنتی فاصله بگیرند و با اتکا به تحقیق و توسعه، همکاری با دانشگاه‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان، مسیر توسعه فناوری را در پیش بگیرند.

ارزش افزوده واقعی در حلقه‌های پایانی زنجیره فولاد ایجاد می‌شود

وی درباره تأثیر توسعه صنایع پایین‌دستی بر ارزش افزوده صنعت فولاد گفت: بدون تردید بخش عمده سود واقعی صنعت فولاد در جهان در حلقه‌های انتهایی زنجیره ارزش ایجاد می‌شود.

رئیس گروه صنعتی همگام خودرو آسیا خاطرنشان کرد: تفاوت ارزش اقتصادی یک تن فولاد خام با محصولاتی مانند قطعات صنعتی پیشرفته، ورق‌های تخصصی خودرو، تجهیزات انرژی یا محصولات مهندسی‌شده، گاه چندین برابر است. تمرکز بر تولید محصولات نهایی و تخصصی موجب می‌شود سودآوری شرکت‌ها کمتر تحت تأثیر نوسانات بازار جهانی مواد اولیه قرار گیرد و درآمد آنها از پایداری بیشتری برخوردار شود.

به گفته جبارزارع، این سیاست علاوه بر افزایش بهره‌وری سرمایه، توسعه اشتغال تخصصی و ارتقای سطح فناوری کشور را نیز به همراه خواهد داشت. آینده صنعت فولاد ایران نه در افزایش صرف ظرفیت تولید، بلکه در افزایش ارزش افزوده هر تن فولاد تولیدی نهفته است.

توسعه صنایع پایین‌دستی، موتور صادرات غیرخام خواهد بود

جبارزارع با اشاره به ظرفیت صادراتی صنایع پایین‌دستی گفت: یکی از مهم‌ترین مزایای این رویکرد، تغییر ماهیت صادرات از فروش مواد اولیه و محصولات نیمه‌خام به صادرات محصولات صنعتی، تخصصی و دانش‌بنیان است.

وی ادامه داد: در شرایطی که بازار جهانی فولاد خام با رقابت شدید، محدودیت‌های تجاری و نوسانات قیمتی روبه‌رو است، صادرات محصولات نهایی و پیشرفته می‌تواند حاشیه سود بالاتر و درآمدی پایدارتر برای شرکت‌های ایرانی ایجاد کند.

رئیس گروه صنعتی همگام خودرو آسیا افزود: محصولات فولادی پیشرفته معمولاً کمتر در معرض محدودیت‌های تجاری قرار می‌گیرند و از قدرت رقابت بیشتری در بازار‌های بین‌المللی برخوردار هستند. اگر این مسیر به‌درستی دنبال شود، فولاد مبارکه می‌تواند به یکی از موتور‌های اصلی توسعه صادرات صنعتی، صادرات غیرنفتی و افزایش ارزآوری کشور تبدیل شود.

خودرو و انرژی، مهم‌ترین بازار‌های فولاد‌های پیشرفته

جبارزارع در پایان با اشاره به مهم‌ترین صنایع مصرف‌کننده محصولات پیشرفته فولادی گفت: هر چهار بخش خودرو، لوازم خانگی، انرژی و ساختمان از مشتریان اصلی فولاد‌های پیشرفته محسوب می‌شوند، اما از منظر فناوری و ارزش افزوده، صنایع خودرو و انرژی در اولویت قرار دارند.

وی توضیح داد: صنعت خودرو برای تولید محصولات رقابتی به فولاد‌های سبک، مستحکم و دارای استاندارد‌های کیفی بالا نیاز دارد؛ محصولاتی که نقش مستقیمی در کاهش وزن خودرو، کاهش مصرف سوخت و افزایش ایمنی دارند. در بخش انرژی نیز توسعه نیروگاه‌ها، صنایع نفت، گاز، پتروشیمی، خطوط انتقال و پروژه‌های انرژی‌های تجدیدپذیر بدون استفاده از فولاد‌های تخصصی و پیشرفته امکان‌پذیر نیست.

رئیس گروه صنعتی همگام خودرو آسیا در پایان خاطرنشان کرد: هرچند صنایع لوازم خانگی و ساختمان نیز ظرفیت بالایی برای مصرف محصولات باکیفیت فولادی دارند، اما از نظر میزان فناوری و ارزش افزوده، صنایع خودرو و انرژی همچنان مهم‌ترین پیشران توسعه فولاد‌های پیشرفته در کشور به شمار می‌روند.

منبع: پایگاه خبری - تحلیلی ایراسین