حرکت فولاد مبارکه به سمت مالکیت فناوری؛ از پژوهش و نوآوری تا توسعه و انتقال فناوری

به گزارش می‌متالز، مسعود هراتیان، مدیر پژوهش و نوآوری فولاد مبارکه روز دوشنبه ۰۲ شهریورماه در نشست مشترک این مجموعه صنعتی با معاونت تحقیقات، فناوری و نوآوری دانشگاه آزاد اسلامی، با تشریح روند توسعه فعالیت‌های پژوهشی و فناورانه فولاد مبارکه اظهار کرد: این شرکت از زمان راه‌اندازی در سال ۱۳۷۱، واحد تحقیق و توسعه را نیز ایجاد کرد و از همان ابتدا تأمین نیاز‌های دانشی و فناورانه، به‌ویژه در حوزه بهره‌برداری و تولید، مورد توجه قرار گرفت.

وی افزود: از سال ۱۳۹۶ و با توجه به بازخورد‌های دریافت‌شده از ارزیابی‌ها و جوایز تعالی داخلی و بین‌المللی، نقش نوآوری در توسعه فولاد مبارکه بیش از پیش مورد توجه قرار گرفت و مفهوم نوآوری باز وارد این مجموعه شد.

هراتیان ادامه داد: در این دوره، فعالیت‌های تحقیق و توسعه از پروژه‌های صرفاً تقاضامحور و نیازمحور به سمت پروژه‌های ایده‌محور و آینده‌محور حرکت کرد و آینده‌پژوهی نیز به فعالیت‌های تحقیقاتی فولاد مبارکه اضافه شد.

مدیر پژوهش و نوآوری فولاد مبارکه با اشاره به تأسیس شرکت‌ام‌اس‌دی در سال ۱۳۹۹ گفت: با توسعه نظام نوآوری باز، نیاز به مدیریت اکوسیستم نوآوری شکل گرفت و شرکت‌ام‌اس‌دی یا صندوق سرمایه‌گذاری خطرپذیر فولاد مبارکه به‌عنوان بازوی اجرایی این نظام تأسیس شد.

وی افزود: از سال ۱۴۰۴ نیز عنوان واحد تحقیق و توسعه به پژوهش و نوآوری تغییر کرد تا حرکت این بخش از فعالیت‌های صرفاً تحقیقاتی به سمت خلق ارزش از نوآوری و توسعه فناوری تقویت شود.

حرکت از خرید فناوری به سمت مالکیت فناوری

هراتیان با اشاره به راهبرد مالکیت فناوری یا فناور شدن فولاد مبارکه گفت: در گذشته پروژه‌های متعددی به‌صورت جزیره‌ای اجرا و تجهیزات و فناوری‌های مورد نیاز نیز خریداری می‌شد، اما رویکرد جدید این است که فولاد مبارکه به‌تدریج از مصرف‌کننده فناوری به مجموعه‌ای تبدیل شود که خود صاحب فناوری است.

وی با بیان اینکه ظرفیت تولید به‌تنهایی مزیت رقابتی پایدار ایجاد نمی‌کند، اظهار کرد: مطالعات نشان می‌دهد تا سال ۲۰۲۷ حدود ۷۰۰ میلیون تن ظرفیت مازاد در صنعت فولاد جهان ایجاد خواهد شد؛ بنابراین شرکت‌های فولادی برای حفظ رقابت‌پذیری خود بیش از گذشته به سمت دانش، فناوری و مالکیت فناوری حرکت کرده‌اند.

مدیر پژوهش و نوآوری فولاد مبارکه افزود: این موضوع برای صنعت فولاد ایران، با توجه به محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها، اهمیت بیشتری دارد؛ ازاین‌رو چهار مسیر برای توسعه فناوری در فولاد مبارکه تعریف و به مدیرعامل ارائه شده است.

وی این چهار مسیر را شامل تحقیق و توسعه فناوری‌های آینده، توسعه و بومی‌سازی فناوری‌های بهره‌برداری، انتقال فناوری و سرمایه‌گذاری خطرپذیر عنوان کرد.

توسعه فناوری از سطوح پایین آمادگی فناوری

هراتیان درباره نخستین مسیر گفت: در حوزه نوآوری درون‌زا و تحقیق و توسعه، هدف این است که دانش و فناوری از سطوح پایین آمادگی فناوری توسعه یابد و در نهایت به مالکیت کامل فناوری برسد.

وی افزود: در این مسیر، واحد پژوهش و نوآوری بازیگر اصلی است و دانشگاه‌ها، شرکت‌های دانش‌بنیان و صندوق سرمایه گذاری خطرپذیر فولاد مبارکه می‌توانند به‌عنوان مشارکت‌کنندگان این فرآیند نقش‌آفرینی کنند.

مدیر پژوهش و نوآوری فولاد مبارکه، شدت تحقیق و توسعه، درآمد حاصل از فروش فناوری و محصولات، درآمد ناشی از بهبود فرآیند‌ها و تعداد پتنت‌ها را از جمله شاخص‌های این مسیر برشمرد و بر اهمیت همکاری با دانشگاه‌ها تأکید کرد.

تبدیل دانش خطوط تولید به دارایی فناورانه

هراتیان در تشریح مسیر دوم، از تلاش برای شناسایی و ثبت دانش موجود در خطوط تولید خبر داد و گفت: بخش مهمی از دانش فنی فولاد مبارکه در اختیار تکنسین‌ها، اپراتور‌ها و کارکنان خطوط تولید است و باید این دانش شناسایی، مستندسازی و به یک دارایی قابل توسعه برای شرکت تبدیل شود.

وی افزود: در همین راستا، مرکز نوآوری درونی نیز تعریف شده است تا در کنار فعالیت‌های شتاب‌دهی ش صندوق سرمایه گذاری خطرپذیر فولاد مبارکه، ظرفیت کارکنان فولاد مبارکه نیز برای ارائه و توسعه ایده‌های فناورانه فعال شود.

فناوری‌های خریداری‌شده باید به فولاد مبارکه منتقل شوند

مدیر پژوهش و نوآوری فولاد مبارکه درباره مسیر سوم اظهار کرد: در فناوری‌هایی که خریداری می‌شوند، هدف صرفاً تأمین تجهیزات نیست، بلکه باید فرآیند انتقال دانش و فناوری نیز همزمان با خرید دنبال شود تا در نهایت امکان مهندسی، توسعه و بومی‌سازی فناوری در داخل شرکت فراهم شود.

وی افزود: شرکت فنی و مهندسی فولاد مبارکه در حوزه فناوری‌های سخت‌افزاری و شرکت ایریسا در حوزه دیجیتال و هوشمندسازی از بازیگران اصلی این مسیر هستند.

هراتیان ادامه داد: در پروژه‌های فولادسازی و احیا، فناوری‌ها به‌صورت مرحله‌به‌مرحله استخراج می‌شوند و در برخی بخش‌ها به دانش مهندسی، در برخی حوزه‌ها به دانش بهره‌برداری و در بخش‌هایی به مهندسی پایه و طراحی مفهومی نیاز است که دانشگاه‌ها می‌توانند در استخراج و تکمیل این دانش نقش مؤثری داشته باشند.

وی گفت: خروجی این فرآیند می‌تواند در قالب قرارداد‌های لایسنس، نقشه‌های مهندسی، قرارداد‌های EPC و مدل‌های جدید همکاری فناورانه شکل گیرد.

هراتیان همچنین از پیگیری پروژه تأسیس دفتر انتقال فناوری خارج از کشور خبر داد و گفت: این دفتر با هدف توسعه ارتباطات بین‌المللی فولاد مبارکه در حوزه انتقال فناوری و ایجاد فرصت برای حضور فناورانه این شرکت در سایر کشور‌ها در حال پیگیری است.

سرمایه‌گذاری خطرپذیر برای شناسایی فناوری‌های جدید

وی سرمایه‌گذاری خطرپذیر را چهارمین مسیر توسعه فناوری فولاد مبارکه عنوان کرد و گفت: در این مدل، صندوق سرمایه گذاری خطرپذیر فولاد مبارکه مسئولیت اصلی را بر عهده دارد و فناوری‌های جذاب و مورد نیاز صنعت فولاد را شناسایی می‌کند تا فولاد مبارکه بتواند در زمان مناسب روی فناوری‌های دارای ظرفیت توسعه سرمایه‌گذاری کند.

همکاری با دانشگاه‌ها در دو مسیر پژوهشی

مدیر پژوهش و نوآوری فولاد مبارکه در ادامه با تشریح مدل همکاری این شرکت با دانشگاه‌ها گفت: همکاری‌های پژوهشی در دو مسیر اصلی تقاضامحور و عرضه‌محور دنبال می‌شود. در پروژه‌های تقاضامحور، فولاد مبارکه نیاز خود را در قالب RFP اعلام می‌کند و پس از دریافت و ارزیابی پیشنهاد‌ها و تصویب در شورای تحقیقات، پروژه به دانشگاه منتخب واگذار می‌شود.

وی افزود: از سال ۱۴۰۴، پژوهش‌های راهبردی نیز به فعالیت‌های فولاد مبارکه اضافه شده که ورودی اصلی آن نقشه راه فناوری شرکت است. در این نقشه، فناوری‌های مورد نیاز آینده سازمان شناسایی می‌شوند.

هراتیان اقتصاد چرخشی، تحول دیجیتال و محصولات و مواد پیشرفته را از جمله پیشران‌های اصلی نوآوری در این نقشه عنوان کرد.

همکاری پژوهشی با نزدیک به ۱۳۰ دانشگاه

هراتیان با اشاره به گستره همکاری‌های دانشگاهی فولاد مبارکه گفت: این شرکت تاکنون با نزدیک به ۱۳۰ دانشگاه کشور قرارداد پژوهشی منعقد کرده که در حال حاضر حدود ۵۰ تا ۶۰ قرارداد فعال است.

وی افزود: در سال ۱۴۰۴ حدود یک‌هزار و ۱۸۰ میلیارد تومان بودجه پژوهشی اختصاص یافت و بودجه سال ۱۴۰۵ نیز با توجه به شرایط ایجادشده برای فولاد مبارکه در محدوده یک‌هزار و ۱۰۰ تا یک‌هزار و ۲۵۰ میلیارد تومان قرار دارد.

مدیر پژوهش و نوآوری فولاد مبارکه ادامه داد: تا پایان سال ۱۴۰۴، در مجموع یک‌هزار و ۴۱۴ پروژه تحقیقاتی ابلاغ یا خاتمه یافته و در همین سال نیز ۶۹۴ میلیارد تومان پروژه تحقیقاتی در حوزه‌های مختلف ابلاغ شده است.

بیش از ۱۸۶ میلیارد ریال همکاری با دانشگاه آزاد اسلامی

وی با اشاره به همکاری‌های انجام‌شده با دانشگاه آزاد اسلامی گفت: تاکنون بیش از ۸۰ پروژه با این دانشگاه اجرا شده که ارزش آنها حدود ۱۸۶ میلیارد ریال بوده است.

مدیر پژوهش و نوآوری فولاد مبارکه پروژه‌هایی در زمینه شناسایی و ارزیابی ریسک‌های مالی، افزایش بهره‌وری و طول عمر پاتیل‌های حمل سرباره، مطالعات اکتشاف معادن، ایمنی تجهیزات و افزایش بهره‌وری پاتیل‌بر‌ها را از جمله این همکاری‌ها عنوان کرد.

هراتیان همچنین به پروژه‌ای در حوزه نفوذ اسید اشاره کرد و گفت: این پروژه پس از یک حادثه منجر به فوت ناشی از نشت اسید تعریف شد و با همکاری دانشگاه آزاد اسلامی اجرا شد؛ به‌گونه‌ای که اکنون اجرای آن برای واحد دوم نیز در دستور کار قرار گرفته است.

بومی‌سازی با رویکرد نتیجه‌محور

مدیر پژوهش و نوآوری فولاد مبارکه در بخش دیگری از سخنان خود درباره پروژه‌های بومی‌سازی فولاد مبارکه گفت: قرارداد‌های بومی‌سازی با دانشگاه‌ها و مجموعه‌های فناور به‌صورت نتیجه‌محور دنبال می‌شوند و پرداخت‌ها تا زمان دستیابی به نتیجه مورد نظر انجام نمی‌شود.

وی افزود: تاکنون حدود یک‌هزار و ۳۵۷ میلیارد تومان قرارداد در حوزه بومی‌سازی ابلاغ شده و مبلغ کل سفارش تجهیزات و قطعات نیز ۴۵۱ میلیارد تومان بوده که از این میزان حدود ۸۷ میلیارد تومان تحویل شده و ۶۴ میلیارد تومان در حال انجام است.

هراتیان سه حوزه اصلی بومی‌سازی را شامل فناوری فرآیند در خطوط مختلف، قطعات و تجهیزات خاص و سوپرآلیاژ‌ها عنوان کرد و گفت: این پروژه‌ها با هدف افزایش توان فناورانه و تقویت ظرفیت داخلی صنعت فولاد دنبال می‌شوند.