کارنامه توسعه پایدار شرکت ملی مس؛ از آب و انرژی تا توانمندسازی جوامع محلی

به گزارش می‌متالز، توسعه پایدار منطقه‌ای در این شرکت به آبادانی یک کشور ختم می‌شود که مجموعه‌ای از اقدامات به‌هم‌پیوسته است، از ایجاد زنجیره‌های صنعتی و اشتغال تخصصی گرفته تا مدیریت منابع حیاتی، حفاظت از محیط‌زیست، توسعه زیرساخت‌های اجتماعی و حرکت به سمت فناوری‌های نوین. در این چارچوب، معدن صرفاً محل تولید محصول نیست، بلکه نقطه آغاز چرخه‌ای از ارزش‌آفرینی است که آثار آن در سطح منطقه گسترش می‌یابد.

عملکرد شرکت ملی صنایع مس ایران در سال‌های اخیر نشان می‌دهد که پایداری فعالیت معدنی، نیازمند ایجاد تعادل میان تولید، منابع طبیعی و جامعه است؛ تعادلی که از طریق سرمایه‌گذاری در مدیریت آب، توسعه انرژی‌های پاک، احیای محیط‌زیست، تقویت سرمایه اجتماعی و توسعه دانش فنی دنبال شده است.

توسعه پایدار؛ از مدیریت منابع تا حفظ سرمایه‌های طبیعی مناطق معدنی

پایداری تولید زمانی معنا پیدا می‌کند که فعالیت صنعتی بتواند هم‌زمان نیاز‌های اقتصادی امروز و الزامات زیست‌محیطی آینده را پاسخ دهد. شرکت ملی صنایع مس ایران با درک این واقعیت، مدیریت منابع طبیعی را به یکی از محور‌های اصلی توسعه خود تبدیل کرده است؛ رویکردی که هدف آن کاهش اثرات زیست‌محیطی، افزایش بهره‌وری و حفظ و ارتقای ظرفیت‌های طبیعی کشور است.

لازم به ذکر است که در مجتمع مس سونگون، اجرای برنامه احیای جنگل‌های قره‌داغ نمونه‌ای از این نگاه توسعه‌ای و ملی است؛ جایی که فعالیت معدنی در کنار مسوولیت حفظ سرمایه‌های طبیعی منطقه دنبال می‌شود. اجرای طرح جنگل‌کاری ۴۰۰ هکتاری، کاشت ۱۶ هزار اصله نهال سازگار با اقلیم منطقه و برنامه‌ریزی برای افزایش این تعداد به ۲۶ هزار اصله، نشان‌دهنده تلاش برای ایجاد تعادل میان توسعه صنعتی و حفاظت از زیست‌بوم منطقه است.

آماده‌سازی بیش از ۳۶ هزار چاله کاشت، نصب پنج تانکر ۲۰ هزار لیتری آب و اجرای ۵ کیلومتر شبکه آبیاری، بیانگر آن است که این اقدامات صرفاً به کاشت نهال محدود نشده، بلکه با ایجاد زیرساخت‌های نگهداری و پایش، به دنبال ایجاد یک فرآیند پایدار احیای محیط‌زیست است.

یا مورد دیگر پویشِ «ریشه در وطن داریم» با شعارِ «درخت می‌کاریم در باغ ایران» است که به اهتمام شرکت ملی صنایع مس ایران و به یاد «۱۵۳ شهید مدرسه میناب» از نیمه فروردین‌ماه ۱۴۰۵ آغاز شده و حالا، با کاشتِ ۷۶هزار اصله نهال به نیمه راه رسیده است؛ پویشی که هدف نهایی آن کاشتِ ۱۵۳هزار اصله نهال تا پایان سال جاری خواهد بود.

این اقدامات نشان می‌دهد که توسعه پایدار در یک مجموعه معدنی بزرگ، تنها به کاهش اثرات فعالیت صنعتی محدود نیست بلکه به معنای مشارکت فعال در بازسازی و تقویت سرمایه‌های طبیعی منطقه است. در چنین الگویی، معدن و محیط‌زیست در مقابل یکدیگر تعریف نمی‌شوند، بلکه مدیریت صحیح منابع، امکان تداوم فعالیت صنعتی و حفظ آینده مناطق معدنی را فراهم می‌کند.

شرکت ملی صنایع مس ایران؛ توسعه پایدار منطقه‌ای از آب تا خاک

لذا به اعتقاد این مجموعه توسعه پایدار منطقه‌ای زمانی محقق می‌شود که منابع زیرزمینی به فرصت‌های ماندگار روی زمین تبدیل شوند. بر همین اساس، عملکرد شرکت ملی صنایع مس ایران را باید در یک رویکرد جامع ارزیابی کرد. رویکردی که در آن افزایش ظرفیت تولید، مدیریت منابع طبیعی، حفاظت از محیط‌زیست، توسعه انرژی‌های پاک، ارتقای سرمایه انسانی و حمایت از جامعه محلی، اجزای یک مسیر واحد برای ایجاد ارزش پایدار هستند.

مناطق معدنی کشور، در کنار برخورداری از ظرفیت‌های ارزشمند طبیعی، با چالش‌هایی مانند محدودیت منابع آب، ضرورت حفاظت از زیست‌بوم و نیاز به توسعه متوازن اقتصادی مواجه‌اند. پاسخ به این چالش‌ها نیازمند آن است که شرکت‌های معدنی بزرگ از نقش تولیدکننده صرف عبور کرده و به نهاد‌های توسعه‌ای تبدیل شوند. شرکت ملی صنایع مس ایران با اجرای پروژه‌های زیرساختی، زیست‌محیطی و اجتماعی، بخشی از این نقش را در مناطق فعالیت خود دنبال کرده است.

ازاین‌رو در حوزه مدیریت منابع، اقدامات شرکت نشان‌دهنده حرکت به سمت افزایش تاب‌آوری مناطق معدنی است. احداث تصفیه‌خانه پساب کارخانه اسید سولفوریک مجتمع مس سرچشمه که قادر است بیش از ۹۲ درصد آب مصرفی این واحد را تصفیه و به چرخه تولید بازگرداند، نمونه‌ای از تغییر نگاه در مدیریت منابع آبی است. این پروژه با ظرفیت بازچرخانی حدود ۶۰ مترمکعب آب در ساعت، علاوه بر کاهش فشار بر منابع محدود منطقه، زمینه استفاده مجدد از آب و افزایش پایداری تولید را فراهم کرده است. همچنین تولید روزانه تا ۴۰۰ تن گچ باکیفیت از فرآیند تصفیه پساب، نشان‌دهنده حرکت به سمت استفاده حداکثری از منابع و کاهش پسماند صنعتی است.

توسعه ظرفیت‌های انرژی تجدیدپذیر، بخشی از راهبرد بلندمدت شرکت برای کاهش ریسک‌های آینده و تأمین پایدار انرژی محسوب می‌شود. اتصال ۳۰ مگاوات نیروگاه خورشیدی به مجتمع مس شهربابک و برنامه‌ریزی برای احداث حدود ۸۰۰ مگاوات نیروگاه تجدیدپذیر، شامل ۱۵۰ مگاوات نیروگاه بادی در سرچشمه، شهربابک و سونگون، بیانگر تلاش شرکت برای حرکت به سمت الگوی تولید کم‌اثرتر و پایدارتر است.

پیوند میان صنعت و جامعه محلی با هدف کشف استعداد‌های جوان

در حوزه مسوولیت‌های اجتماعی نیز شرکت ملی صنایع مس ایران تلاش کرده است بخشی از ارزش اقتصادی ایجادشده را به توسعه سرمایه انسانی و زیرساخت‌های عمومی مناطق بازگرداند. در حوزه توسعه زیرساخت‌های اجتماعی، شرکت ملی صنایع مس ایران رویکردی فراتر از حمایت مقطعی را دنبال کرده و سرمایه‌گذاری در ایجاد زیرساخت‌های ماندگار ورزشی را به‌عنوان بخشی از مسوولیت توسعه‌ای خود در مناطق معدنی تعریف کرده است. احداث ورزشگاه شهید آیت‌الله رئیسی کرمان با ظرفیت ۳۰ هزار نفر، در زمینی به مساحت ۳۸ هکتار و با سرمایه‌گذاری حدود ۴ هزار میلیارد تومان، نمونه‌ای از این رویکرد است و امکانات استاندارد بین‌المللی، در کنار تکمیل ورزشگاه‌های مس در رفسنجان و شهربابک، نمونه‌ای از تبدیل ظرفیت اقتصادی حاصل از فعالیت معدنی به دارایی‌های پایدار اجتماعی است.

این پروژه‌ها تنها مجموعه‌های ورزشی نیستند؛ بلکه زیرساخت‌هایی برای توسعه سرمایه انسانی، شناسایی و پرورش استعداد‌های جوان، افزایش نشاط اجتماعی و تقویت پیوند میان صنعت و جامعه محلی محسوب می‌شوند. سرمایه‌گذاری شرکت ملی صنایع مس ایران در این حوزه نشان می‌دهد که توسعه منطقه‌ای در نگاه این مجموعه، محدود به شاخص‌های تولیدی نیست و ارتقای کیفیت زندگی در مناطق میزبان نیز بخشی از مأموریت توسعه‌ای آن به شمار می‌رود.

آینده توسعه پایدار معدنی بدون اتکا به فناوری و نوآوری امکان‌پذیر نیست. شرکت ملی صنایع مس ایران با حرکت به سمت بومی‌سازی تجهیزات، همکاری با شرکت‌های دانش‌بنیان، توسعه فناوری‌های دیجیتال، هوشمندسازی فرآیند‌ها و ایجاد ارتباط میان صنعت و دانشگاه، در تلاش است بهره‌وری و رقابت‌پذیری زنجیره ارزش مس را ارتقا دهد. این مسیر، علاوه بر کاهش وابستگی، زمینه شکل‌گیری ظرفیت‌های فناورانه جدید در مناطق صنعتی کشور را فراهم می‌کند.

برآیند این اقدامات نشان می‌دهد که توسعه پایدار منطقه‌ای در صنعت معدن، حاصل یک پروژه منفرد نیست؛ بلکه نتیجه مجموعه‌ای از تصمیمات هماهنگ در حوزه تولید، منابع، محیط‌زیست، جامعه و فناوری است. شرکت ملی صنایع مس ایران با چنین رویکردی، در مسیر تبدیل ظرفیت‌های معدنی کشور به ارزش اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی پایدار برای مناطق میزبان حرکت می‌کند.

توسعه سرمایه انسانی؛ مسوولیت اجتماعی در خدمت توانمندسازی جوامع محلی

در کنار توسعه زیرساخت‌های صنعتی، شرکت ملی صنایع مس ایران در سال‌های اخیر با تمرکز بر مسوولیت‌های اجتماعی، سرمایه‌گذاری در آموزش، سلامت و توانمندسازی جوامع محلی را به یکی از محور‌های اصلی توسعه پایدار خود تبدیل کرده است. این رویکرد با هدف ارتقای کیفیت زندگی، ایجاد فرصت‌های برابر و تربیت نیروی انسانی متخصص در مناطق معدنی دنبال می‌شود.

در حوزه آموزش، تجهیز هنرستان‌های جوارکارگاهی در شهرستان‌های شهربابک، رفسنجان، بردسیر و رابر با هدف تربیت نیروی متخصص و نیمه‌ماهر مورد نیاز صنعت مس در دستور کار قرار گرفته است. راه‌اندازی رشته‌های تخصصی فنی، تجهیز کارگاه‌های آموزشی و توسعه زیرساخت‌های هنرستان‌ها، زمینه پیوند میان آموزش‌های مهارتی و نیاز‌های واقعی صنعت را فراهم کرده و مسیر اشتغال پایدار جوانان مناطق معدنی را هموار می‌کند.

همزمان، شرکت ملی صنایع مس ایران با اجرای طرح‌های مدرسه‌سازی، بازسازی و تکمیل فضا‌های آموزشی در استان‌های کرمان و آذربایجان شرقی، گام‌های مؤثری در توسعه عدالت آموزشی برداشته است. این اقدامات در کنار اجرای طرح مدرسه‌یاری، نشان‌دهنده نگاه بلندمدت شرکت به توسعه سرمایه انسانی و فراهم‌سازی فرصت‌های آموزشی برای نسل آینده است.

در حوزه سلامت نیز اجرای اردو‌های جهادی درمانی در مناطق پیرامونی مجتمع‌های تولیدی، ارائه هزاران خدمت پزشکی و درمانی رایگان به اقشار کم‌برخوردار و همچنین تجهیز مراکز درمانی از جمله راه‌اندازی مرکز تصویربرداری MRI در شهربابک، بخشی از اقدامات شرکت برای ارتقای دسترسی جوامع محلی به خدمات بهداشتی و درمانی به شمار می‌رود.

توانمندسازی اجتماعی و فرهنگی نیز از دیگر محور‌های مسوولیت اجتماعی شرکت ملی صنایع مس ایران است. حمایت از فعالیت فرهنگسراها، برگزاری دوره‌های مهارت‌آموزی در حوزه‌های فنی، هنری و فرهنگی و ایجاد پیوند میان آموزش، تولید و اشتغال، فرصت‌های جدیدی برای افزایش توان اقتصادی و اجتماعی ساکنان مناطق معدنی فراهم کرده است.

در پایان می‌توان گفت؛ مجموعه اقدامات شرکت ملی صنایع مس ایران نشان می‌دهد این شرکت در مسیر همسویی با رویکرد ESG، تلاش کرده است توسعه اقتصادی را با ملاحظات زیست‌محیطی و مسوولیت‌های اجتماعی پیوند دهد. سرمایه‌گذاری در مدیریت منابع آب، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر، احیای پوشش گیاهی و کاهش اثرات زیست‌محیطی، در کنار اجرای پروژه‌های آموزشی، درمانی، ورزشی و توانمندسازی جوامع محلی، بیانگر نگاهی است که خلق ارزش را فراتر از تولید و سودآوری تعریف می‌کند. هرچند گزارش حاضر بیش از همه بر ابعاد محیط‌زیستی (Environmental) و مسوولیت اجتماعی (Social) تمرکز دارد، اما این اقدامات می‌تواند زمینه‌ساز تقویت جایگاه شرکت در چارچوب معیار‌های ESG و حرکت به سوی توسعه‌ای پایدار، متوازن و مبتنی بر منافع ذی‌نفعان باشد.

منبع: فلزات آنلاین